Джеймс Уэбб ерте Әлемдегі өз галактикасынан ауыр супермассивті қара құрдымдарды анықтады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Джеймс Уэбб ғарыш телескопы ерте Әлемде массасы өз галактикасының жұлдыздық массасынан асып түсетін супермассивті қара құрдымдарды бірнеше рет тапты. Бұл жаңалықтар аккреция мен бірігу арқылы миллиардтаған жылдар бойы біртіндеп өсу туралы стандартты теорияға күмән келтіреді. Ғалымдар Үлкен жарылысқа жақындаған сайын жұмбақ тереңдей түседі, өйткені кейбір нысандар бірнеше жүз миллион жыл ішінде миллиард күн массасына жетіп үлгерген.
JWST супермассивті қара құрдымдарының жұмбағы
Джеймс Уэбб телескопы қызыл ығысуы 6-дан жоғары, Әлем жасы 1 миллиард жылдан аспаған кезеңде бірнеше супермассивті қара құрдым тапты. Кейбірінің массасы 1 миллиард күн массасынан асып, галактикасының жалпы жұлдыздық массасына тең немесе одан да көп. Стандартты аккреция модельдері бойынша, Эддингтон сәулелену шегін ескерсек, мұндай өсу әлдеқайда ұзақ уақыт алуы керек. Бұл табылымдар астрофизиктерді ерте ғаламдағы қара құрдымдардың пайда болу және өсу тетіктерін қайта қарауға мәжбүрлейді.
Стандартты қалыптасу сценарийлері
Ондаған жылдар бойы супермассивті қара құрдымдар жұлдыздық массадағы ұрықтардан қосылулар мен газ аккрециясы арқылы миллиардтаған жылдар бойы өсіп жетіледі деген түсінік үстем болды. 2019 және 2022 жылдары Event Horizon телескопы алған алғашқы тікелей суреттер олардың бар екенін дәлелдеді, бірақ өсу жұмбағын шешпеді. M87 (6,5 миллиард күн массасы) және Стрелец A* (4 миллион) қара құрдымдары заманауи эволюцияның соңғы нүктелері болып табылады. JWST деректері не бастапқы ұрықтар әлдеқайда ауыр болғанын — мүмкін газ бұлттарының тікелей коллапсы нәтижесінде пайда болғанын — не өсу қарқыны теориялық шектеулерден асып кеткенін, не екеуі де орын алғанын көрсетеді.
Галактикалар мен қара құрдымдардың байланысы
Бақылаулар галактиканың орталық қара құрдым массасы мен оның балджындағы жұлдыздардың жылдамдық дисперсиясы арасында тығыз корреляция бар екенін көрсетеді, бұл бірлескен эволюцияны меңзейді. Нобель сыйлығының лауреаттары Генцель мен Гез Стрелец A* айналасындағы жұлдыздардың қозғалысын бақылап, Құс жолының орталығында супермассивті қара құрдым бар екеніне сенімді дәлелдер келтірді. Алайда JWST галактикалары әлі қалыптасып үлгермеген кезде-ақ пропорционалды түрде шамадан тыс үлкен қара құрдымдарды көреді — бұл қара құрдым алдымен пайда болып, ерте кезеңде масса бюджетінде үстем болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Бұдан әрі
Алдағы терең JWST шолулары одан да ерте қара құрдымдар мен олардың галактикаларын іздеуге бағытталған, бұл супермассивті жүйелер қағида ма, жоқ па, соны тексеруге мүмкіндік береді. Жаңа физика немесе жай ғана қайта қарастырылған аккреция модельдері болжамдар мен бақылаулар арасындағы айырмашылықты қысқарта ала ма, әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Джеймс Уэбб ерте Әлемдегі өз галактикасынан ауыр супермассивті қара құрдымдарды анықтады
