Жібек құртын өсіру Орталық Азияда Жібек жолынан 2000 жыл бұрын басталған
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Өзбекстандағы Сапаллитепе тұрағынан табылған үш жақсы сақталған жібек құртының пілләсі шамамен б.з.д. 2000 жылға жатады, бұл Қытайдан тыс жердегі жібек құртын өсірудің ең ерте дәлелденген күнін 2000 жылға жуық артқа шегерді. Бұл табыс шығысазиялық жібек шаруашылығының Жібек жолы пайда болғанға дейін Орталық Азияның оңтүстігіне жеткенін көрсетеді.
Пілләлердің табылуы
Қытай-өзбек тобы Өзбекстандағы Сурхандария өзені бойындағы қола дәуірінің ескерткіші Сапаллитепе тұрағынан үш тұтас піллә тапты. Жергілікті құрғақ жағдайлар пілләлерді көмір мен өсімдік қалдықтары арасында сақтаған. Радиокөміртекті даталау және ақуыз талдауы олардың ежелгі Қытайда қолға үйретілген Bombyx mori түріне жататынын растады.
Жібек шаруашылығы тарихы үшін маңызы
Пілләлер шамамен б.з.д. 2000 жылға жатады, бұл Қытайдан тыс жердегі жібек құрты туралы алдыңғы дәлелдерден 2000 жылға жуық ерте. Сент-Луистегі Вашингтон университетінің жетекші авторы Синьи Лю Science Advances журналындағы зерттеуде Қытайда да мұндай жастағы сақталған пілләлер жоқ екенін атап өтті. Бұл табыс шығысазиялық тұт жібек шаруашылығының 4000 жыл бұрын, Жібек жолынан әлдеқайда бұрын Орталық Азияның оңтүстігіне жеткенін көрсетеді.
Кеңірек контекст
Дәстүрлі түрде рим және хань кезеңдерімен мерзімделетін Жібек жолы ұзақ уақыт бойы жібек пен жібек шаруашылығының Қытайдан Орталық Азияға таралу арнасы болып саналды. Бұл жаңалық атақты сауда жолына дейін болған желілер арқылы ертерек таралуды болжайды. Тұрақтан тұт ағаштары мен басқа да дақылдардың дәлелдері табылып, қалыптасқан жібек шаруашылығы жүйесінің идеясын растайды.
Бұдан әрі
Сапаллитепеде және басқа қола дәуірі ескерткіштерінде одан әрі қазба жұмыстары көбірек пілләлер немесе жібек өңдеу құралдарын ашуы мүмкін. Жібек құрттары мен тұт ағаштарының қалай әкелінгені — тікелей көші-қон, сауда немесе білім алмасу арқылы — белгісіз болып қалады.
1 дереккөз
Жібек құртын өсіру Орталық Азияда Жібек жолынан 2000 жыл бұрын басталған
