Аполлон-17 валундарын метеорит емес, ай сілкіністері жылжытқан
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Зерттеушілер 1972 жылы Аполлон-17 қонған Таурус-Литтроу аңғарындағы валундарды әлі де белсенді жарықшақтан болатын ай сілкіністері жылжытқанын анықтады. 2025 жылғы 30 шілдеде жарияланған зерттеу ғарыштық сәулелену деректері мен сейсмикалық модельдеуді пайдаланып, төрт валунның құлауы мен көшкінді Ли-Линкольн жарықшағымен байланыстырды.
Аполлон-17 қону орны
Ай модулі «Челленджер» 1972 жылғы 11 желтоқсанда Таурус-Литтроу аңғарына қонды. Бұл орын аңғар түбіндегі қараңғы вулкандық материалға және айналадағы массивтердегі ежелгі тау жыныстарына қол жеткізді. Экипаж үш күннен астам уақыт бетінде болып, луноходпен үш ұзақ сапар жасады. Ли-Линкольн деп аталатын төмен ирек жартас қону нүктесінен шамамен алты шақырым батысқа қарай аңғар түбін кесіп өтеді.
Жарықшақ механизмі
Айда қозғалатын тектоникалық плиталар жоқ, бірақ оның ішкі бөлігі жылу жоғалтып, сығылуынан жарықшақтар пайда болады. Жердің тартылыс күші өзгермелі толқындық кернеуді қосады. Морт қыртыс жарылып, сырғанау арқылы әрекет етеді, нәтижесінде бірнеше шақырымға созылатын жартастар қалады. Ли-Линкольн жарықшағы геологиялық тұрғыдан жас және оны тудырған кернеу жалғасып жатқандықтан, әлеуетті белсенді деп саналады.
Дәлелдер
Валундардың іздері Солтүстік және Оңтүстік массивтерден түседі. Ашық материалдың кең аймағы, ақшыл мантия деп аталатын, Оңтүстік массивтен аңғар түбі мен Ли-Линкольн жарықшағы арқылы таралады. Аполлон-17 Жерге төрт құлаған валунның үлгілерін әкелді. Томас Уоттерс пен Николас Шмерр ғарыштық сәулелену деректерін валун өлшемдері, беткей тұрақтылығы және модельденген сейсмикалық толқындармен біріктіріп, ежелгі ай сілкіністерін қайта құрды. Ли-Линкольн жарықшағы әлі де ай сілкіністерін тудыруы мүмкін, бірақ соңғы елу жылда ешқандай қозғалыс тіркелмеген.
Бұдан әрі
Болашақ ай сейсмометрлері, мысалы, Artemis миссияларына жоспарланғандар, жарықшақтың бүгінгі күні белсенді екенін растай алады. Алайда, нақты сейсмикалық белсенділік деңгейі әлі белгісіз.
1 дереккөз
Аполлон-17 валундарын метеорит емес, ай сілкіністері жылжытқан
