2000 жылғы заң Назарбаевқа өмір бойы иммунитет берді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2000 жылы Қазақстан тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаевқа өмір бойы жеңілдіктер, соның ішінде қол сұғылмаушылық пен мемлекеттік істерге ықпал ету құқығын беретін конституциялық заң қабылдады. Заң Назарбаевтың 60 жылдығы қарсаңында, 2000 жылғы 6 шілдеде, парламентте жеделдетілген тәртіппен жасырын түрде қабылданды. Кейіннен ол күшейтілді, бірақ Назарбаев 2019 жылы кеткеннен кейін төрт жыл өткен соң күші жойылды.
Жасырын жедел қабылдануы
«Тұңғыш президент туралы» конституциялық заңды 1998 жылғы қарашада құрылған Азаматтық партия бастамашы етті. Заң жобасы 2000 жылғы 22 маусымдағы бірінші оқылымға дейін бір апта бойы құпия ұсталды, деп хабарлады «Панорама» апталық газеті. Қазіргі танымал адвокат Тағыр Сісінбаев «Властьке» асығыстықтың себебі конституциялық мәртебе мен маусым айының соңындағы парламенттік демалыс екенін айтты. Ол бұл бастама Назарбаевтың 60 жылдығына сыйлық болуы мүмкін екенін жоққа шығармады.
Саясаттанушы пікірі
Саясаттанушы Андрей Чеботарев асығыстық жария пікірталастар мен оппозиция наразылықтарын болдырмауға бағытталғанын мәлімдеді. Оның пікірінше, 2000 жылы кетуді жоспарламаған Назарбаев билік сабақтастығын емес, болашақтағы жеке қауіпсіздік тетіктерін жасады. Заң Назарбаевқа өмір бойы иммунитет, парламентте сөз сөйлеу құқығы және отбасы мүшелеріне жеңілдіктер берді. Заң 2023 жылы күшін жойды, бірақ оның мұрасы Қазақстандағы президенттік билік пен құқықтық иммунитет туралы пікірталастарға әсер етуде.
Бұдан әрі
Болашақ басшылықтың мұндай жеңілдіктерді қалпына келтіруі мүмкін бе, белгісіз. Заңның күшін жоюына қарамастан, оның саяси салдары әлі де талқылануда.
1 дереккөз
2000 жылғы заң Назарбаевқа өмір бойы иммунитет берді
