Қазақстандағы еңбек даулары кәсіподақтар мен соттардың әлсіздігін көрсетеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылғы маусымда «Қазақмыс» кеніші мен «Жаңа Жамбыл фосфор зауытында» болған екі стихиялық ереуіл Қазақстандағы еңбек құқықтарының шешілмегенін көрсетті. Сарапшылардың пікірінше, заңды ереуілдер іс жүзінде мүмкін емес, ал Еңбек кодексіне енгізілген түзетулер тек косметикалық сипатта.
Ереуілдерге кедергілер
Маусымдағы екі ереуіл де стихиялық болды және заңсыз деп танылды. Сарапшылар құқықтық базаның шектеулігі соншалық, ұжымдық әрекеттер іс жүзінде мүмкін емес екенін атап өтеді. Соңғы жылдары үкімет жұмысшылардың құқықтарын қорғау және ұжымдық келіссөздерді жақсарту үшін Еңбек кодексіне түзетулер енгізді, бірақ белсенділер оларды косметикалық деп санайды.
Кәсіподақтарға қысым
Тәуелсіз кәсіподақтар үнемі қысымға ұшырайды. Отын-энергетика кешенінің салалық кәсіподағының басшысы Қоспан Қосшығұловтың айтуынша, Маңғыстаудағы бір мұнай компаниясында бастауыш ұйым құрған бес жұмысшы жұмыстан шығарылған. Компания бір жұмысшыға үш маманның міндетін жүктеген; кәсіподақ қарсылық білдіргенде, басшылық қызметкерлерді жұмыстан шығарған. Соттар кассацияға дейін жұмыстан шығаруды қолдаған.
Жұмысшылардың істері
Ақтөбедегі «КМК Мұнай» кәсіподағының бұрынғы басшысы Ержан Еламанов заңды сақтауды талап еткеннен кейін жұмыстан шығарылғанын айтты. Бір күнде үш бұйрық шыққан: сөгіс, қатаң сөгіс және еңбек шартын бұзу. Ұзақ сот тартысы мен қаржылық қиындықтардан кейін ол бітімгершілік келісімге келіп, мәжбүрлі бос жүріс үшін өтемақы алып, жұмыстан кеткен. «Аманат» кәсіподақ бірлестігінің төрағасы Андрей Пригорь қысым әдістері өзгермегенін мәлімдеді.
Бұдан әрі
Үкіметтің еңбек заңнамасын қайта қарауды жалғастыруы күтілуде, бірақ нақты реформалар әлі жарияланған жоқ. Жұмыс берушілердің пайдасына жүйелік ықпалды ескере отырып, соттардың еңбек дауларын бейтарап қарауы мүмкін бе, белгісіз.
1 дереккөз
Қазақстандағы еңбек даулары кәсіподақтар мен соттардың әлсіздігін көрсетеді
