Аризона нейробиологтары қартайған мидың құлдырамай, қайта құрылатынын анықтады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Аризона университетінің нейробиологтары жасқа байланысты есте сақтау қабілетінің өзгеруі мидың жинақталған тәжірибені тиімдірек пайдалану үшін қайта құрылуын көрсететінін, ал оның құлдырауын білдірмейтінін анықтады. Зерттеу қартаюды компенсация мен құлдырау кезеңі деп қарастыратын бұрыннан келе жатқан түсінікті жоққа шығарады. Ғалымдар бақылаудың гиппокамптан префронтальды қыртысқа ауысатынын анықтады, бұл олардың айтуынша, миды жинақталған тәжірибені беруге оңтайландырады.
Негізгі фактілер
- Зерттеуді АҚШ-тағы Аризона университетінің нейробиологтары жүргізді.
- Ғалымдар тікелей және егжей-тегжейлі есте сақтауды басқаратын гиппокамптың екінші орынға ысырылатынын, ал жалпы білім мен тәжірибені өңдейтін префронтальды қыртыстың бақылауды өз қолына алатынын анықтады.
- Жетекші автор, психолог Фабиан-Хосе Фернандес қарт адамның миы ақыл-ой құлдырауына емес, жинақталған тәжірибені беруге оңтайландырылғанын мәлімдеді.
- Зерттеу осы табиғи бейімделуді түсіндіру ерте Альцгеймер ауруының биологиялық маркерлерін қалыпты қартаюдан әлдеқайда ерте және дәлірек ажыратуға көмектесуі мүмкін екенін болжайды.
Мидың қайта құрылуы
Зерттеу нейробиологияның қарттық — компенсация мен құлдырау кезеңі деген дәстүрлі тезисін жоққа шығарады. Ғалымдар балалық шақтағыдай неврологиялық секірістер қарттық жаста да болатынын мәлімдеп, қартаю ақыл-ой қабілетінің жоғалуы емес, генетикалық тұрғыдан сақталған бейімделуші даму кезеңі деп болжады. Жас ұлғайған сайын тікелей және егжей-тегжейлі есте сақтауды басқаратын гиппокамп шегінеді, ал жалпы білім мен тәжірибені өңдейтін префронтальды қыртыс бақылауды өз қолына алады. Зерттеушілер гиппокамп — энергияны көп қажет ететін құрылым екенін, ал ми ресурстарды үнемді пайдалану және жастық шақта жинақталған орасан зор деректер көлемін ұйымдастыру үшін міндеттерді саналы түрде қайта бөлетінін атап өтті. Қарттық жаста кейбір нейрондық байланыстар мен синапстық желілер әлсіремей, айтарлықтай нығаяды, бұл ретте ми басымдықты болмашы күнделікті бөлшектерді есте сақтаудан әлеуметтік білімді беруге, терең тәжірибеге және әлеуметтік қатынастарды басқаруға ауыстырады.
Альцгеймер диагностикасы
Жетекші автор, психолог Фабиан-Хосе Фернандес: «Егер біз қалыпты қартаюды тек ақыл-ой күйреуі мен жоғалтулар тарихы ретінде оқитын болсақ, жалпы көріністі жіберіп аламыз. Қарт адамның миы жас адамның миына қарағанда мүлдем басқа функцияларға, әсіресе жинақталған тәжірибені беруге оңтайландырылған», — деді. Сарапшылар осы табиғи бейімделу стратегиясын түсіндіру медицинадағы сыни шекті еңсеруге мүмкіндік беретінін атап өтті. Табиғи және сау психикалық қайта құрылудың шекараларын анықтай отырып, ерте кезеңдерінде гиппокамптың бақыланбайтын белсенділігімен көрінетін Альцгеймер ауруының биологиялық маркерлерін қалыпты қартаюдан әлдеқайда ерте және жоғары дәлдікпен ажыратуға болады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы