Қазақстанның активтерді қайтару заңы 13 млн АЕК шегі бар шенеуніктерге бағытталған

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстандағы активтерді қайтару тетігі 2023 жылғы 12 шілдеде қабылданған заңмен реттеледі және қазіргі және бұрынғы жоғары лауазымды шенеуніктерге, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне және олармен байланысты тұлғаларға қолданылады. Заң активтердің жиынтық құнының шегін 13 млн АЕК (56,225 трлн теңге) деп белгілейді. Прокуратура мониторингті бастау үшін үш шарттың бір мезгілде орындалуын талап етеді.
Негізгі фактілер
- Активтерді қайтару туралы заң 2023 жылғы 12 шілдеде қабылданды.
- Заң жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарған немесе атқарып жүрген тұлғаларға, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне және олармен байланысты тұлғаларға қолданылады.
- Активтердің жиынтық құны 13 млн АЕК-тен (56,225 трлн теңге) асуы тиіс.
- Үш шарт бір мезгілде орындалуы керек: активтер шегі, шығу тегінің заңдылығына негізделген күмән және мемлекеттік билікпен байланыс.
- «Байланысты тұлғалар» ұғымы жақын туыстарды, номиналды иелерді, бизнес-серіктестерді және оннан астам басқа санаттарды қамтиды.
Құқықтық негіз
Қазақстандағы активтерді қайтару тетігі 2023 жылғы 12 шілдеде қабылданған арнайы заңмен реттеледі. Заң бірінші кезекте жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарған немесе атқарып жүрген тұлғаларға, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне және олармен байланысты тұлғаларға бағытталған. Активтердің жиынтық құны 13 млн АЕК-тен асуы тиіс, бұл 56,225 трлн теңгеге балама.
Прокуратура критерийлері
Бас прокуратурадан Нұрдәулет Сүйіндіков активтерді қайтару үшін тек байлықтың өзі жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Үш шарт бір мезгілде орындалуы тиіс: 13 млн АЕК-тен асатын активтер, активтердің шығу тегінің заңдылығына негізделген күмән және мемлекеттік билікпен немесе әкімшілік ресурспен байланыс. Заңда «Негізделген күмән» деп аталатын арнайы бап бар, онда мемлекеттік мүлікті жекешелендіру, шетелде жеңілдіктер алу, қылмыстық істерде аталу және шетелде қылмыс жасау сияқты оннан астам негіз көрсетілген. Егер үш белгінің тек біреуі анықталса, тұлға назарға алынбайды.
Байланысты тұлғалар
Заң басқа адамның атына ресімделген активтерге «байланысты тұлғалар» ұғымын қолданады. Байланысты тұлғаларға жақын туыстар, номиналды иелер, бизнес-серіктестер және оннан астам басқа санаттар кіруі мүмкін. Тетіктің мақсаты — нақты бақылаушы тұлға мен активтің заңды иесі арасындағы байланысты анықтау. Қымбат мүлікті басқа адамның атына ресімдеу оны активтерді қайтару жүйесінен автоматты түрде шығармайды.