Қырғызстан президенті Жапаров БҰҰ Бас Ассамблеясында Қауіпсіздік Кеңесін кеңейтуге шақырды

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қырғызстан президенті Садыр Жапаров 22 қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясында сөйлеген сөзінде Қауіпсіздік Кеңесін кеңейтуге шақырды. Ол Африкаға екі тұрақты орын, Латын Америкасына бір тұрақты орын беруді ұсынып, Қытайдың реформа жөніндегі ұстанымымен ынтымақтастық танытты. Жапаров сондай-ақ АҚШ, Ұлыбритания және ЕО-ны атамай, Қырғызстанға қарсы батыс санкцияларын сынға алды.
Негізгі фактілер
- Қырғызстан президенті Садыр Жапаров 22 қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясында сөйлеген сөзінде Африкаға екі тұрақты орын және Латын Америкасына бір тұрақты орын беруді ұсынды.
- Қырғызстан 2026 жылдың соңында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде екі жылдық мерзімін бастайды.
- ЕО 2026 жылдың сәуірінде Бишкекке қарсы алғаш рет айналып өтуге қарсы санкциялар енгізіп, кейбір қос мақсаттағы электрондық компоненттердің экспортына тыйым салды.
- АҚШ санкцияларды айналып өту әрекеті үшін нақты қырғызстандық ұйымдарға санкциялар енгізді.
- Ұлыбритания мен Франция Бразилия, Германия, Үндістан, Жапония үшін тұрақты орындар және Африканың тұрақты өкілдігі арқылы Қауіпсіздік Кеңесін кеңейтуді қолдайды.
Қауіпсіздік Кеңесін реформалау ұсынысы
Жапаровтың 22 қыркүйектегі сөзі Бишкектің Батыс ықпалын әлсірету мақсатында БҰҰ реформасы мәселесінде Қытайды қолдайтынын айқын көрсетті. Ол бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға жауапты Қауіпсіздік Кеңесін өзгерген әлемді көрсету үшін кеңейту қажет екенін мәлімдеді. Жапаров халқы 1 миллиардтан асатын Африкаға екі тұрақты орын және Латын Америкасына бір тұрақты орын ұсынды. Қазіргі уақытта Қауіпсіздік Кеңесі 15 мүше мемлекеттен тұрады, оның ішінде бес тұрақты мүше: АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Ресей және Қытай. Қытайдың ресми ұстанымы — Қауіпсіздік Кеңесі ірі немесе бай елдердің клубына айналмауы керек, және Пекин әділ реформаны көптен бері талап етіп келеді.
Реформа бойынша әртүрлі ұстанымдар
Трамп әкімшілігі Қауіпсіздік Кеңесін кеңейтуге қарсылық танытса, Ұлыбритания мен Франция Бразилия, Германия, Үндістан, Жапония үшін тұрақты орындар және Африканың тұрақты өкілдігі арқылы кеңейтуді қолдайды. Британ-француз нұсқасы бойынша реформа Германия, Үндістан және Жапониямен шиеленісті қарым-қатынастарды ескерсек, Қытайға ұнауы екіталай. Германия СІМ-нің 2026 жылдың басындағы мәлімдемесінде Қытаймен адам құқықтары, жеке бостандықтар, экономикалық мәселелер және халықаралық құқықтың қолданылуы бойынша іргелі келіспеушіліктер атап өтілді.
Санкцияларды сынау
Есімдерді атамай, Жапаров Вашингтон, Лондон және Брюссельді Қырғызстанға қарсы негізсіз санкциялар үшін айыптады. ЕО 2026 жылдың сәуірінде Бишкекке қарсы алғаш рет айналып өтуге қарсы санкциялар енгізіп, кейбір қос мақсаттағы электрондық компоненттердің экспортына тыйым салды. Бұл шешім Қырғызстанның әлеуетті әскери қолданысы бар тауарларды қайта экспорттау арқылы Ресейге батыс санкцияларын айналып өтуге көмектесіп жатқаны туралы қорытындыдан кейін қабылданды. АҚШ санкцияларды айналып өту әрекеті үшін нақты қырғызстандық ұйымдарға санкциялар енгізді.