Қытай компаниялары Қырғызстанның су инфрақұрылымындағы қатысуын кеңейтуде
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қытай компаниялары Қырғызстанның су инфрақұрылымындағы қатысуын кеңейтуде, бұл сектор Пекин үшін стратегиялық маңызы артып келе жатқан сала. Жыл сайын Қырғызстанда шамамен 50 миллиард текше метр жер үсті ағыны қалыптасады, оның шамамен 7 миллиард текше метрі Қытайға құяды. Бұл кеңею су ресурстарын бірлесіп пайдалану туралы екіжақты келісімнің жоқтығына қарамастан жүріп жатыр.
Негізгі фактілер
- Жыл сайын Қырғызстанда шамамен 50 миллиард текше метр жер үсті ағыны қалыптасады, оның шамамен 7 миллиард текше метрі, яғни 14%-ы Қытайға құяды.
- Қырғызстаннан бастау алатын Ақсу өзені Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы Тарим өзені ағынының 70–80%-ын қамтамасыз етеді деп бағаланады.
- Қырғызстан мен Қытай 2013 жылы стратегиялық әріптестік орнатты, алайда ортақ су ресурстарын бөлу мен басқаруды реттейтін жария қолжетімді екіжақты келісім жоқ.
- 2023 жылдың тамызында Үрімшіде өткен қырғыз-қытай бизнес-форумында жалпы сомасы 1 миллиард доллардан асатын келісімдерге қол қойылды.
Сулардың трансшекаралық маңызы
Қырғызстанда бес негізгі су шаруашылығы бассейні бөлінеді, оның ішінде Ыстықкөл–Тарим басқару ауданы бар, ол Ыстықкөлдің ағынсыз бассейнін және Қытайға қарай ағатын өзендерді қамтиды. Қырғызстаннан бастау алып, Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы Тарим өзенін қоректендіретін Ақсу өзені ерекше маңызды: бағалау бойынша оның үлесі Тарим ағынының 70–80%-ын құрайды. Шыңжаңның Қытайдың ішкі тұрақтылығы мен «Белдеу және жол» бастамасы үшін маңызын ескерсек, бұл ортақ сулар Пекин үшін экономикалық және ұзақ мерзімді геосаяси мәнге ие.
Құқықтық және аймақтық контекст
Қырғызстан мен Қытай 2013 жылы стратегиялық әріптестік орнатты, алайда ортақ су ресурстарын бөлу мен басқаруды реттейтін жария қолжетімді екіжақты келісім жоқ. Екі елдің ешқайсысы БҰҰ ЕЭК-нің 1992 жылғы Трансшекаралық су ағындары мен халықаралық көлдерді қорғау және пайдалану конвенциясының немесе БҰҰ-ның 1997 жылғы Халықаралық су ағындарын кеме қатынасынан тыс пайдалану құқығы туралы конвенциясының қатысушысы емес. Елдердің экономикалық және келіссөз жүргізу мүмкіндіктерінің елеулі асимметриясы суды бірлесіп пайдалану үшін арнайы негіздемелік құрылымның болмауын Қырғызстан үшін ықтимал осалдық көзіне айналдырады. Орталық Азия үшін Қытайдың су инфрақұрылымына қатысуы тарихи тұрғыдан аймақтық қатынастардың ең сезімтал салаларының бірі болған секторға тағы бір сыртқы ойыншыны қосады.
Қытай қатысуының кеңеюі
Қытайдың Қырғызстанның су секторына қатысуы ирригация саласындағы екіжақты көмекті, сондай-ақ көпжақты институттар қаржыландыратын құрылыс келісімшарттарын қамтиды. Қырғызстандағы созылмалы электр энергиясы тапшылығы және су-энергетикалық инфрақұрылымды жаңғырту қажеттілігі Қытайдың кеңірек қатысуына мүмкіндіктер туғызды. 2023 жылы екіжақты қатынастардың жаңа дәуірдегі жан-жақты стратегиялық әріптестік деңгейіне көтерілуі қосымша саяси негіз қалады, бұл ретте гидроэнергетика практикалық ынтымақтастықтың басым бағыты ретінде айқындалды. 2023 жылдың тамызында Үрімшіде өткен қырғыз-қытай бизнес-форумында жалпы сомасы 1 миллиард доллардан асатын келісімдерге қол қойылды, бұл экономикалық байланыстардың кеңірек кеңеюін айқындайды.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы