AlphaFold базасы 8 мың вирустық ақуыз кешенімен толықты

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылғы 24 қыркүйекте зерттеушілер AlphaFold ақуыз құрылымдары базасына 8 мыңнан астам вирустық ақуыз димерін қосты. Қосылған құрылымдар адамға әсер ететін 23 вирус тұқымдасын қамтиды және пандемияға дайындық порталын ашады. Бұл көбінесе кешен түрінде әрекет ететін вирустық ақуыздар туралы құрылымдық деректердегі олқылықты жабады.
Негізгі фактілер
- 2026 жылғы 24 қыркүйекте AlphaFold ақуыз құрылымдары базасына 8 мыңнан астам вирустық ақуыз димері қосылды.
- Қосылған ақуыздар адамға әсер ететін 23 вирус тұқымдасына жатады, оның ішінде маймыл шешегі, қызылша және В гепатиті вирустары бар.
- Зерттеушілер шамамен 2 800 вирустан алынған 41 774 ақуыздың тізбегін талдады.
- Базаны Ұлыбританиядағы Хинкстондағы EMBL-EBI Еуропалық биоинформатика институты қолдайды және оның үш миллионнан астам пайдаланушысы бар.
- 2026 жылдың басында базаға кеңінен зерттелетін 20 организмнен алынған 1,7 млн өзара әрекеттесетін ақуыз жұбының болжамды құрылымдары қосылған болатын.
Вирустық ақуыздардағы олқылық
Вирустар белгілі ақуыздардың көпшілігін қамтуына қарамастан, AlphaFold базасында олқылық болып қала берді. Көптеген жеке вирустық ақуыздар үшін, мысалы, Зика және денге вирустарын қоса алғанда флавивирустар үшін сапалы жазбалар жетіспейді. Кейбір вирустардың репликациясы кезінде олардың РНҚ-сы алдымен полипротеинге трансляцияланады, содан кейін ол жеке функционалды молекулаларға бөлінеді. Осыған байланысты генетикалық тізбек бойынша вирустық ақуыздың қай жерде басталып, қай жерде аяқталатыны әрқашан анық емес, бұл құрылым болжамдарының толық болмауына әкеледі.
Пандемияға дайындық порталы
Вирустық ақуыздарды қосу AlphaFold базасындағы пандемияға дайындық порталын іске қосудың бір бөлігі болып табылады. Женевадағы Швейцариялық биоинформатика институтының зерттеушілері полипротеиндерден кесіліп алынатын мыңдаған вирустық ақуыздардың нақты тізбектерін анықтады. Ұлыбританиядағы Глазго университетінің молекулалық вирусологы Джо Гроув көптеген вирустық ақуыздар серіктестерімен бірге әрекет ететінін атап өтті. Команда AlphaFold2 құралын 40 746 гомодимер мен 1,7 миллионға жуық гетеродимердің құрылымын болжау үшін пайдаланды.