50 жылда Жер 11 триллион тоннадан астам мұз жоғалтты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Соңғы жарты ғасырда Гренландия мен Антарктида 11 триллион тоннадан астам мұз жоғалтты, деп хабарлайды океанологтар мен климатологтардың халықаралық тобы. Еру 1974 жылдан бері Дүниежүзілік мұхит деңгейін шамамен 3 сантиметрге көтеріп, жағалаудағы 6–9 миллион тұрғын үшін су тасқыны мен эрозия қаупін арттырды.
Негізгі фактілер
- Гренландия мен Антарктида 1974–2025 жылдар аралығында 11 триллион тоннадан астам мұз жоғалтты.
- Екі мұз қалқанынан еріген су 47 жыл ішінде Дүниежүзілік мұхит деңгейін шамамен 3 сантиметрге көтерді.
- Гренландиядағы Якобсхавн мұздығы тәулігіне 50 метрге дейін шегінуде.
- 2025 жылы әлем мұздықтары шамамен 400 гигатонна мұз жоғалтты, бұл XX ғасыр соңындағы деңгейден төрт есе жоғары.
- Зерттеу Scientific Data журналында жарияланып, ондаған спутниктік суреттерге негізделген.
Спутниктік деректер
Океанологтар мен климатологтардың халықаралық тобы Гренландия мен Антарктидадағы мұз жоғалуын бақылау үшін ондаған спутниктік суреттерді талдады. Scientific Data журналында жарияланған зерттеу спутниктік деректерді 1970-жылдарға дейін кеңейтеді. Мұздың айтарлықтай жоғалуы 1990-жылдары басталып, содан бері әр онжылдықта үдеп келеді, дейді Нортумбрия университетінің климатологы Инес Отосака. Ауа мен мұхит температурасының көтерілуі үдеудің басты себебі болып табылады.
Еру механизмдері
Жылы мұхит ағыстары мұз қалқандарын төменнен шайып, олардың мұхитқа ағуын жылдамдатады. Гренландиядағы Якобсхавн мұздығы тәулігіне 50 метрге дейін шегінуде. 2025 жылы әлем мұздықтары шамамен 400 гигатонна мұз жоғалтты, бұл XX ғасыр соңындағы деңгейден төрт есе жоғары. Шағылыстыратын ақ мұздың жоғалуы мұхиттың қараңғы бетін ашып, ол күн жылуын көбірек сіңіріп, жаһандық жылынуды күшейтеді.
Жағалауларға төнетін қауіптер
Гренландия мен Антарктидадан еріген су 1974 жылдан бері Дүниежүзілік мұхит деңгейін шамамен 3 сантиметрге көтерді. Бұл көтерілу жағалаудағы 6–9 миллион тұрғынды су тасқыны мен жағалау эрозиясының жоғары қаупіне ұшыратады. Мұздықтардың жұқаруы, мәңгі тоңның еруі және жауын-шашынның қардан жаңбырға ауысуы сел, көшкін және су тасқыны қаупін арттырады. Қазіргі уақытта екі мұз қалқаны теңіз деңгейінің байқалатын көтерілуінің төрттен бір бөлігін қамтамасыз етеді.
5 дереккөз
Уақыт · артта қалуы