Йемендегі қақтығыс шиеленісуде: хуситтер Қызыл теңіз жағалауын бақылауды күшейтуде
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Иран қолдайтын хуситтер тобы Йеменнің халықаралық мойындалған үкіметіне адал күштерге қарсы күресте әскери табыстарға жетіп, Қызыл теңіз жағалауындағы бақылауды күшейтті. Эскалация 2022 жылы БҰҰ делдалдығымен жасалған бітімнен бері негізінен сақталған салыстырмалы тыныштық кезеңінен кейін орын алды. Хуситтердің 2014 жылы солтүстік-батыс Йеменді, соның ішінде астана Сананы басып алуы Сауд Арабиясының әскери араласуына әкеліп, ондаған мың адам қаза тауып, миллиондаған адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды.
Негізгі фактілер
- Хуситтер 2014 жылдың қыркүйегінде солтүстік-батыс Йеменнің кең аумақтарын, соның ішінде астана Сананы басып алды.
- Сауд Арабиясы 2015 жылдың наурызында президент Абд-Раббу Мансур Хадидің халықаралық мойындалған үкіметін қолдау үшін қақтығысқа араласты.
- Сауд Арабиясының әскери күштері 2017-2022 жылдар аралығында хуситтердің 4000-нан астам зымыранын, ұшқышсыз ұшағын және басқа да соққы құралдарын ұстап қалды.
- 2019 жылы БҰҰ шамамен 24 миллион адам, яғни халықтың 80 пайызы қандай да бір көмекке мұқтаж болғанын хабарлады.
- БҰҰ делдалдығымен жасалған бітім 2022 жылдың сәуірінде күшіне еніп, ұрыс қарқынының айтарлықтай төмендеуіне әкелді.
Хуситтердің экспансиясы
Хуситтер 2014 жылдың қыркүйегінде солтүстік-батыс Йеменнің кең аумақтарын, соның ішінде астана Сананы басып алды. Бірнеше айдан кейін олар үкіметті бақылауға алып, президент Абд-Раббу Мансур Хадиді Аденге, содан кейін Сауд Арабиясына қашуға мәжбүрледі. Шекарасында Иран қолдайтын хуситтердің күшеюіне алаңдаған Сауд Арабиясы 2015 жылдың наурызында Хадидің халықаралық мойындалған үкіметін қолдау үшін қақтығысқа араласып, мыңдаған соққы жасады. Сауд Арабиясы Иранды қаржылық және әскери қуаты, сондай-ақ «Хезболла» сияқты қарулы топтарды қолдауына байланысты аймақтық қатер ретінде қарастырады.
Гуманитарлық дағдарыс
2019 жылы БҰҰ шамамен 24 миллион адам, яғни халықтың 80 пайызы қандай да бір көмекке мұқтаж болғанын хабарлап, бес жылға жуық соғыстан кейін Йеменді «әлемдегі ең ауыр гуманитарлық дағдарыс» деп атады. Ел соғыс салдарынан қираған денсаулық сақтау және сумен жабдықтау жүйелері аясында әлемдегі ең ауқымды тырысқақ індетін де бастан өткерді. Миллиондаған адам жұқтыруға ұшырап, жүздеген мың болжамды ауру жағдайы тіркелді.
Бітім және соңғы оқиғалар
Жеті жылға созылған қақтығыстан кейін БҰҰ делдалдығымен жасалған бітім 2022 жылдың сәуірінде күшіне еніп, ұрыс қарқынының айтарлықтай төмендеуіне әкелді, дегенмен төмен қарқынды қақтығыс сақталды. Осы жылдың қаңтарында Йеменнің халықаралық мойындалған үкіметі елдің оңтүстік және шығыс бөліктеріндегі бақылауды кеңейтіп, оларды БАӘ қолдайтын сепаратистік топ — Оңтүстік өтпелі кеңесінен тартып алды. Оңтүстік өтпелі кеңесінің делегациясы үкімет күштері бақылауды қалпына келтіргеннен кейін өзінің таратылғанын жариялады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы