Малайзия королі Наджиб Разакқа кешірім жасап, түрмені үй қамағымен алмастырды

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Жұма күні Малайзия королі сұлтан Ибраһим Искандар түрмеде отырған бұрынғы премьер-министр Наджиб Разакқа шартты кешірім жасап, қалған жазасын үй қамағында өтеуіне рұқсат берді. 73 жастағы Наджиб 2022 жылдың тамызынан бері 1MDB қорына қатысты іс бойынша түрмеде отыр. Бұл шешім қоғамда резонанс тудырып, Малайзиядағы заң үстемдігі туралы пікірталасты қайта жандандырды.
Негізгі фактілер
- Наджиб Разак, 73 жаста, 2022 жылдың тамызынан бері түрмеде отыр, өйткені Малайзия Жоғарғы соты 1MDB қорына қатысты іс бойынша үкімді күшінде қалдырды.
- Кешірім Наджибтен сот тағайындаған 50 миллион ринггит (12 миллион доллар) айыппұлды төлеуді талап етеді, ал жаза мерзімі 2028 жылдың 23 тамызында аяқталады.
- 2020 жылғы бастапқы үкім билікті асыра пайдаланғаны, сенімді қылмыстық түрде бұзғаны және ақша жылыстатқаны үшін 12 жыл түрме және 210 миллион ринггит (51,5 миллион доллар) айыппұл көздеді.
- 1MDB қорына қатысты жанжал мемлекеттік инвестициялық қордан кемінде 4,5 миллиард доллар жымқыруды қамтыды және АҚШ, Швейцария мен Сингапурда қылмыстық тергеулерге алып келді.
- 2024 жылдың басында алдыңғы корольдік кешірім Наджибтің түрме мерзімін екі есе қысқартып, айыппұлды 50 миллион ринггитке дейін азайтты.
Кешірім туралы шешім
Жұма күні сұлтан Ибраһим Искандар Наджибке шартты кешірім жасап, қалған жазасын үй қамағында өтеуіне рұқсат берді. Үкімет мәлімдемесінде кешірімді растап, Наджиб сот тағайындаған 50 миллион ринггит (12 миллион доллар) айыппұлды төлеуі керек екенін атап өтті. Наджибтің жаза мерзімі 2028 жылдың 23 тамызында аяқталады, ал кешірім іс жүзінде Куала-Лумпур Жоғарғы сотының 2025 жылғы желтоқсандағы үй қамағы туралы өтінішін қабылдамаған шешімін жояды. Associated Press бұл шешімді Малайзияда корольдік кешірім нысаны ретінде үй қамағын қолданудың бұрын-соңды болмаған жағдайы деп сипаттады.
1MDB жанжалының тарихы
1MDB мемлекеттік инвестициялық қоры Наджиб 2009 жылы сайланғаннан кейін көп ұзамай құрылды және малайзиялық тергеушілердің мәлімдемесі бойынша одан кемінде 4,5 миллиард доллар жымқырылды. Жанжал 2018 жылғы жалпы сайлауда Наджиб үкіметінің құлауына ықпал етіп, АҚШ, Швейцария мен Сингапурда қылмыстық тергеулерге алып келді. 2020 жылғы үкім Наджибтің 1MDB-нің бұрынғы бөлімшесі SRC International-тан шамамен 10 миллион доллар заңсыз алуына қатысты болды.
Құқықтық және саяси салдарлар
Наджиб жаза мерзімін қысқарту үшін заңды және саяси әдістерді қолданды, соның ішінде 2024 жылы Пахангтан сұлтан Абдулла Ахмад Шахтың корольдік кешірімі оның түрме мерзімін екі есе қысқартты. Ол сондай-ақ корольдік кешірімде үй қамағына құқық беретін қосымша бұйрық бар деп мәлімдеп, заңды талап қойды, бірақ Куала-Лумпур Жоғарғы соты бұл талапты 2025 жылғы желтоқсанда қабылдамады. Соңғы кешірім қоғамда резонанс тудырып, премьер-министр Анвар Ибраһим үшін тағы бір ықтимал саяси проблема тудырды. Малайзиялық әлеуметтік желілердегі пікірлер байлар мен ықпалдылардың жауапкершіліктен құтылатынын мойындауды көрсетеді.