Фин ғалымдары ғылымға саяси ықпалға қарсы науқан бастады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Фин ғалымдары мен зерттеу ұйымдары 2026 жылғы 21 қыркүйекте «Зерттеу еркіндігі» науқанын бастап, ғылымға саяси және экономикалық ықпалдың күшейгенін ескертті. Фин университеттері ректорлар кеңесін қамтитын коалиция саясаткерлерден 2027 жылдың көктеміндегі парламент сайлауы алдында академиялық еркіндікті қалай қорғайтынын түсіндіруді талап етеді. Бұл әлеуметтік істер және денсаулық сақтау министрі Вилле Рюдманның сараптамалық кеңес мақұлдаған тоғыз әлеуметтік жұмыс жобасын қаржыландырудан бас тартуынан кейін болды.
Негізгі фактілер
- «Зерттеу еркіндігі» науқанын Фин университеттері ректорлар кеңесін, Фин университеттері профессорлар одағын және Финляндиядағы Швед инженерлік ғылымдар академиясын қамтитын коалиция бастады.
- Финляндияда парламент сайлауы 2027 жылдың көктемінде өтеді.
- Әлеуметтік істер және денсаулық сақтау министрі Вилле Рюдман сараптамалық комиссия мақұлдаған тоғыз әлеуметтік жұмыс жобасын қаржыландырудан бас тартты.
- Yle алған құжаттар Рюдманның көптеген қабылданбаған жобаларға қарағанда рецензиялау бағасы төмен жобаларға қаржы бөлгенін көрсетті.
- Бірнеше университет Рюдманның шешімдеріне қарсы шығып, рецензиялау процесі айналып өтілгенін мәлімдеді.
Науқан талаптары
Коалиция саясаткерлерден зерттеулер мен зерттеушілердің еркіндігі мен тәуелсіздігін қалай қорғайтынын, ғылымды ұзақ мерзімді қаржыландыруды қалай қамтамасыз ететінін және шешім қабылдауда ғылыми білімді пайдалануды қалай күшейтетінін түсіндіруді талап етеді. Unifi атқарушы директоры Хейкки Холопайнен академиялық қауымдастық зерттеушілердің қудалануына, саясаткерлердің ғылым туралы менсінбейтін сөздеріне және оған араласуына қатты алаңдайтынын мәлімдеді. Гендерлік зерттеулер, мәдениеттану және экологиялық зерттеулер саласындағы зерттеушілер әлеуметтік желілерде, әсіресе өз жұмыстарын көпшілік алдында талқылаған кезде жеке шабуылдарға ұшырады. Холопайнен ғалымдарға жасалған жеке шабуылдар бұрыннан бар екенін, бірақ популистік партиялардан көбірек саясаткерлердің бұған қатысуы алаңдатарлық екенін атап өтті.
Қаржыландыру дауы
Холопайнен ғалымдар зерттеулерді қаржыландырудың өсіп келе жатқан үлесі нақты салаларға немесе саяси басымдықтарға бағытталып жатқанына алаңдайтынын айтты. Ол оңшыл популистік «Нағыз финдер» партиясының мүшесі, әлеуметтік істер және денсаулық сақтау министрі Вилле Рюдманның бірнеше фин университетіндегі сараптамалық комиссия мақұлдаған тоғыз әлеуметтік жұмыс жобасын қаржыландырудан бас тартуын атап көрсетті. Фин телерадиокомпаниясы Yle алған құжаттар Рюдманның көптеген қабылданбаған жобаларға қарағанда рецензиялау бағасы төмен жобаларға қаржы бөлгенін көрсетті. Содан бері бірнеше университет бұл шешімдерге қарсы шығып, рецензиялау процесі айналып өтілгенін мәлімдеді. Рюдман рецензиялау «соңғы шындық» емес екенін айтып, өз әрекеттерін қорғады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы