Иранның құрлықтағы бағыттары АҚШ теңіз блокадасынан шамадан тыс жүктелді

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Иранның құрлықтағы сауда дәліздері АҚШ-тың теңіз блокадасы салдарынан шамадан тыс жүктелді, бұл жүктерді Түркия, Пәкістан, Ауғанстан, Ирак және Түрікменстан арқылы қайта бағыттауға мәжбүр етті. Бюрократиялық кідірістер мен инфрақұрылым тапшылығы мыңдаған жүк көлігін кезекке тұрғызды, кейбір өткелдерде күту уақыты үш аптадан асады. Тар жолдар экономикалық қысымды күшейтті: инфляция 90%-ға жетті, ал мұнайдан тыс экспорт 28%-ға төмендеді.
Негізгі фактілер
- АҚШ Орталық қолбасшылығы Иранға қарсы теңіз блокадасын қамтамасыз ету үшін 109 коммерциялық кемені қайта бағыттады.
- Түркиямен шекарадағы бір өткелде Иран жағында 3700 жүк көлігі кептеліп қалды.
- Иранның мұнайдан тыс экспорты 22 тамызға дейінгі бес айда 28%-ға төмендеп, 15 млрд долларға жетті, ал импорт 26%-ға азайып, 17 млрд доллар болды.
- Ирандағы инфляция саудадағы үзілістер мен отын тапшылығы салдарынан 90%-ға жетті.
- Иран Сауда палатасының мүшесі Парсы шығанағы арқылы оңтүстік сауда дәліздерін қалпына келтіруден басқа балама жоқ екенін мәлімдеді.
Блокада және сауданы қайта бағыттау
Соғысқа дейін Иранның сауда тоннажының 80%-дан астамы оңтүстік порттар арқылы теңізбен өтетін, бірақ АҚШ-тың теңіз блокадасы бұл бағытты жауып тастады. АҚШ Орталық қолбасшылығы жексенбіде блокаданың сақталуын қамтамасыз ету үшін 109 коммерциялық кемені қайта бағыттағанын хабарлады. Жүк көліктерінің колонналары Иранның Түркия, Пәкістан, Ауғанстан, Ирак және Түрікменстанмен шекараларындағы құрлық бағыттарын толтырды. Иранның Түркиямен саудасы бірінші жартыжылдықта 19%-ға өсіп, 3,2 млрд долларға жетті.
Шекарадағы тар жолдар
Ұзақ кедендік тексерулер сияқты бюрократиялық кедергілер және мұндай көлемге есептелмеген инфрақұрылым үлкен кептелістерге әкелді. Түркиямен бір өткелде Иран жағында 3700 жүк көлігі кептеліп қалды. Жүргізушілер кейде жүктерді шекарадан өткізу үшін үш аптадан астам күтеді, ал тез бұзылатын өнімдер кідіріс кезінде бұзылады. Иранға пайдаланылған автокөліктер тасымалдаған түрік жүк көлігінің жүргізушісі Financial Times-қа қайтар жолда күту уақыты 24 күнге дейін жетуі мүмкін екенін айтты. Ирандық алыс жол жүргізушісі маусым айының ортасында Ауғанстанмен шекарадағы өткелде 23 күн күткенін айтты.
Экономикалық салдарлар
22 тамызға дейінгі бес айда Иран кедені мұнайдан тыс экспорттың 28%-ға төмендеп, 15 млрд долларға жеткенін және импорттың 26%-ға азайып, 17 млрд доллар болғанын тіркеді. Сауданың құлдырауы отын жеткізіліміне соққы берді, оның едәуір бөлігін импорттауға тура келеді, өйткені Иранға өз мұнайын өңдеу қуаттары жетіспейді. Бензин тапшылығы Тегеранды бағаны көтеру арқылы сұранысты тежеуге мәжбүр етті. Иран Сауда палатасының мүшесі Financial Times-қа бұл жағдайда Парсы шығанағы арқылы оңтүстік сауда дәліздерін қалпына келтіру және қолдау жолын табудан басқа балама жоқ екенін мәлімдеді. Президент Дональд Трамп қақтығысты аяқтау үшін экономикалық соғысқа сүйенеді, тіпті жоғарғы көсем аятолла Моджтаба Хаменеи экономиканың жай-күйіне алаңдаушылық білдірді.