Алматы тарихы: ортағасырлық монеталар, 1911 жылғы жер сілкінісі және 1000 км арық
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Алматы тарихы 1854 жылы Верный бекінісі құрылғанға дейін басталды: ортағасырлық монеталар мен 1386 күміс монетадан тұратын қазына ежелгі қалалық орталықтың болғанын көрсетеді. Қаланың дамуын 1911 жылғы Кемін жер сілкінісі айқындады, ол 616 тұрғын үй мен 3 мыңға жуық тұрғын емес ғимаратты қиратты. Ұзындығы шамамен 1000 км арық желісі 1931 жылы орталықтандырылған су құбыры пайда болғанға дейін қалалық су құбыры қызметін атқарды.
Негізгі фактілер
- «Алматы» деген жазуы бар екі монета 1979 жылы қаладан табылып, XIII ғасырға жатады.
- 1911 жылғы Кемін жер сілкінісі Верныйда 9 баллға дейін жетіп, 616 тұрғын үй мен 3 мыңға жуық тұрғын емес ғимаратты қиратты.
- Алматыдағы арық желісінің жалпы ұзындығы шамамен 1000 км деп бағаланады.
- Алматы көшелеріне алғашқы трамвай 1937 жылы шықты, ал трамвай қозғалысы 2015 жылы тоқтатылды.
- Алматыда орталықтандырылған су құбыры 1931 жылы пайда болды.
Ортағасырлық бастаулар
Археологиялық олжалар қазіргі Алматы аумағында ортағасырлық қалалық орталық болғанын көрсетеді. «Алматы» деген жазуы бар екі монета 1979 жылы қаладан табылып, XIII ғасырға жатады. Кейінірек зерттеушілер 1386 күміс монетадан тұратын үлкен қазына тапты, бұл Алматының ежелгі қалалық тарихының тағы бір дәлелі болды. Қазіргі мегаполис ортағасырлық қаланың, кейін Верный бекінісінің, одан кейін кеңестік Алма-Ата мен қазіргі Алматының орнында өсті.
Сейсмикалық мұра
1911 жылғы Кемін жер сілкінісі Верныйда 9 баллға дейінгі қарқындылыққа жетті. Табиғи апат 616 тұрғын үй мен 3 мыңға жуық тұрғын емес ғимаратты қиратты. Жер сілкіністерінен кейін билік құрылысқа қойылатын талаптарды күшейтіп, ғимараттарды тұрақты ету жолдарын іздеді. Алматының көптеген ескі ғимараттары тек сәулетімен ғана емес, қаланың сейсмикалық қауіп жағдайында құрылыс салуды қалай үйренгенін еске салатын ескерткіш ретінде де қызықты.
Су және көлік
Арықтар Алматыда Верный кезінде пайда болып, алдымен қалаға су жеткізді, тек суару үшін ғана қызмет етпеді. Орталықтандырылған су құбыры Алматыда 1931 жылы пайда болды, содан кейін арықтар қалалық су құбыры болудан қалды, бірақ суару үшін маңызын сақтады. Арық желісінің жалпы ұзындығы шамамен 1000 км деп бағаланады және оның жағдайы қалалық мәселе болып қала береді: арықтардың бір бөлігі қирады, кейбір учаскелер нөсер су жүйесіне айналды. Алғашқы трамвай қала көшелеріне 1937 жылы шықты, 1990-жылдары желі шамамен 93 км жолға жетті, ал 2015 жылы трамвай қозғалысы тоқтатылды. Қазір қала бірінші LRT желісін іске қосуға дайындалуда.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы