Қырғызстандағы оқулық жанжалы: мемлекеттік кітаптар мектептерде тапшы кезде базарларда сатылуда
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қырғызстанның 12 жылдық білім беру жүйесіне көшуі оқулықтарға қатысты жанжал тудырды: ата-аналар мектептерде тапшылық кезінде мемлекеттік кітаптарды базарлардан сатып алуға мәжбүр. Құқық қорғау органдары заңсыз сату фактілері бойынша тексеру бастады, ал шенеуніктер азаматтарды заңсыз жолмен сатылатын оқулықтарды сатып алмауға шақырады.
Негізгі фактілер
- 2025 жылы Қырғызстанда оқулықтарды басып шығаруға шамамен 900 миллион сом жұмсалды, ал 2026 жылы 1 миллиард 350 миллион сом игеру жоспарланған.
- Екі жыл ішінде 9,3 миллионнан астам оқу-әдістемелік кешенге 2,2 миллиард сом жұмсалады.
- Ош қаласында 7-сыныпқа арналған математика оқулығы ата-аналарға 1 мың сомға, ал жаратылыстану ғылымдары бойынша оқулық 1,5 мың сомға түсті.
- Депутат Дастан Бекешев «Дордой» базарынан 3-сыныпқа арналған математика оқулығын 650 сомға сатып алды, бірақ онда «Сатуға жатпайды» деген жазу бар.
- «Учкун» мемлекеттік баспаханасы тәулігіне 40 мың оқулықты екі ауысымда 12 сағаттан басып шығарады.
Оқулықтарды басып шығару және қаржыландыру
Білім беру министрлігі кітапхана қорларын жаңартуды өткен жылы 1, 2, 5 және 7-сыныптарға арналған ағылшын тілі, математика, жаратылыстану ғылымдары және «Әліппе» оқулықтарын басып шығарудан бастады. Биыл жаңа кітаптармен 3, 6 және 8-сыныптар қамтамасыз етілуде, ал келесі жылы 4 және 9-сынып оқушыларын қамту жоспарланған. Білім беру министрінің бірінші орынбасары Мұхтарбек Баймурзаев 2025 жылы оқулықтарды таралымдауға шамамен 900 миллион сом игерілгенін, ал 2026 жылы 1 миллиард 350 миллион сом игеру жоспарланғанын хабарлады. Екі жыл ішінде барлығы 2,2 миллиард сом 9,3 миллионнан астам оқу-әдістемелік кешенге жұмсалады. 11 қыркүйекте «Учкун» баспаханасына пресс-тур кезінде Баймурзаев жаңа оқулықтар міндетті түрде барлық оқушыларға таратылатынын және ештеңе сатып алудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді.
Базарлардағы сатылым және тапшылық
Оқу жылы басталмай тұрып ата-аналар мектеп кітапханаларында жаңа кітаптар жоқ, ал базарларда бар және арзан емес деп шағымдана бастады. Ош қаласында 7-сыныпқа арналған математика оқулығы ата-аналарға 1 мың сомға, жаратылыстану ғылымдары бойынша оқулық 1,5 мың сомға түсті. Депутат Дастан Бекешев ұқсас жағдай туралы айтты: мектептерде тапшылық болып, ескі оқулықтар беріліп жатқанда, ол жаңа оқулықтарды «Дордой» базарынан еркін сатылымнан тапты. Бекешев үшінші сыныпқа арналған математика оқулығын 650 сомға сатып алды, ол «Учкун» мемлекеттік баспаханасында басылған және «Сатуға жатпайды» деген жазуы бар. Ол бұл оқулықтарды басқалардың басып шығаруға құқығы жоқ екенін айтып, мұны сыбайлас жемқорлық деп атады, өйткені таралымға ақша бөлінеді, ал біреу сатады.
Базарлардағы бақылаулар
24.kg тілшісі 12 жылдық бағдарлама бойынша жаңа оқулықтарды ЦУМ маңындағы жерасты өткелінен және Аламедин базарынан тапты. Жерасты өткелінде 7-сыныпқа арналған қырғыз тіліндегі математика оқулығы 650 сом тұрды, сондай-ақ 5 және 7-сыныптарға арналған жаратылыстану ғылымдары және 1-сыныптарға арналған математика жұмыс дәптерлерімен бірге оқулықтар болды. Аламедин базарында таңдау кеңірек — 2 және 4-сыныптарға арналған кітаптар да бар, бірақ оқулықтарға сатып алушылар аз, жұмыс дәптерлеріне қызығушылық көбірек. Бір ата-ана мектепте жаратылыстану ғылымдары бойынша оқулық берілгенін, бірақ дәптерлер берілмегенін, сондықтан базардан іздеуге тура келетінін айтты, онда олар тек жиынтықпен — кітап пен дәптер бірге сатылады.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы