Орта дәліздегі жүк ағыны тамызға дейін 22%-ға, контейнерлік тасымал 36%-ға өсті

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Транскаспий халықаралық көлік бағыты (ТХКБ) немесе Орта дәліз арқылы жүк тасымалы 2026 жылдың тамыз айының соңына қарай шығыс-батыс бағытындағы транзиттің 55%-ға өсуі есебінен 22%-ға артты. Контейнерлік тасымал 2025 жылы 36%-ға өсіп, 77 000 TEU-ге жетті, алайда жалпы тоннаж аймақтық статистиканың біркелкі еместігінен бұрынғы деңгейде қалды. Ресей мен Таяу Шығысты айналып өтетін бұл бағыт транзит уақытын 38–53 күннен 18–23 күнге дейін қысқартты.
Негізгі фактілер
- Орта дәліздегі жылдық жүк тасымалы бес еседен астам өсіп, шамамен 4,5 млн тоннаға жетті.
- Контейнерлік тасымал 2025 жылы 36%-ға өсіп, 77 000 TEU-ге жетті.
- 2026 жылдың тамыз айының соңына қарай жалпы жүк ағыны тағы 22%-ға, ал шығыс-батыс бағытындағы транзит 55%-ға өсті.
- Транзит уақыты 38–53 күннен 18–23 күнге дейін қысқарды, ал оңтайландырылған бағыттар 15 күнге дейін жетеді.
- Дүниежүзілік банк пен ЕҚДБ 2030 жылға қарай дәліздің өткізу қабілетін 11 млн тоннаға дейін үш есе арттыру үшін жүздеген миллион доллар инвестициялауда.
Бағыт және өсім
Транскаспий халықаралық көлік бағыты (ТХКБ) немесе Орта дәліз Қытайдан Қазақстан мен Түрікменстан арқылы, Каспий теңізінен Әзірбайжанға, одан әрі Грузия мен Түркия арқылы Еуропаға өтеді. Ол Ресейдің санкциялық аумағын және Таяу Шығыстың тұрақсыз нүктелерін айналып өтеді. Жылдық жүк тасымалы бес еседен астам өсіп, шамамен 4,5 млн тоннаға жетті. Контейнерлік тасымал 2025 жылы 36%-ға өсіп, 77 000 TEU-ге жетті, ал жалпы тоннаж аймақтық статистиканың біркелкі еместігінен бұрынғы деңгейде қалды. 2026 жылдың тамыз айының соңына қарай жалпы жүк ағыны шығыс-батыс бағытындағы транзиттің 55%-ға өсуі есебінен тағы 22%-ға артты.
Транзит тиімділігі
Транзит уақыты 38–53 күннен болжамды 18–23 күнге дейін қысқарды. ТРАСЕКА бас хатшысы оңтайландырылған бағыттар енді небәрі 15 күнді алуы мүмкін екенін атап өтті. Бірыңғай электрондық транзиттік рұқсат туралы маңызды келісім бюрократиялық жаңғыртуды жеделдетті. Қазақстан қос жолды теміржолдарды кеңейтіп, Ақтауда ірі контейнерлік хаб салуда.
Тар жолдар мен теңгерімсіздіктер
Каспий теңізінен өту су деңгейінің төмендеуімен қиындаған елеулі тар жол болып қалуда, соның салдарынан кемелер толық жүктемей жүруге мәжбүр. Контейнерлердің шамамен 80%-ы батысқа қарай жылжиды, кері рейстер негізінен бос қалады. Операторлар контейнерлерді қайтару үшін шығыс бағыттағы тарифтерді төмендетуде. Дүниежүзілік банк пен ЕҚДБ сияқты халықаралық кредиторлар 2030 жылға қарай дәліздің өткізу қабілетін 11 млн тоннаға дейін үш есе арттыру үшін инфрақұрылымға жүздеген миллион доллар салуда.