АҚШ барлауы: F-35-ті Сауд Арабиясына сату Қытайға технологияны ашуы мүмкін

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Америкалық барлаушылар Сауд Арабиясына 24 миллиард долларлық F-35 жойғыш ұшақтарын сату Қытайға құпия әскери технологияларға қол жеткізуге мүмкіндік беретінін ескертеді, деп хабарлады The New York Times 2026 жылғы 16 қыркүйекте. Мемлекеттік департамент 48 жойғыш ұшақ пен қосалқы қозғалтқыштан тұратын ұсынылған пакетті 2026 жылдың маусымында Конгресстің екі комитетіне бейресми қарауға ұсынды. Президент Дональд Трамп сатуды қолдайтынын 2025 жылдың қарашасында, Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасы Мұхаммед бен Салманның Ақ үйге сапары алдында жариялады.
Негізгі фактілер
- Ұсынылған сату 24 миллиард долларға бағаланып, 48 F-35 жойғыш ұшағы мен қосалқы қозғалтқышты қамтиды.
- Мемлекеттік департамент ұсынылған пакетті 2026 жылдың маусымында Конгресстің екі комитетіне бейресми қарауға ұсынды.
- Президент Дональд Трамп сатуды қолдайтынын 2025 жылдың қарашасында, Сауд Арабиясының мұрагер ханзадасы Мұхаммед бен Салманның Ақ үйге сапары алдында жариялады.
- Қорғаныс министрлігі Барлау басқармасының егжей-тегжейлі баяндамасы американдық және саудиялық қызметкерлердің ұшақ технологиясын, әсіресе оның озық радарлары мен бақылау жүйелерін қорғау қабілетіне күмән келтіреді.
- Баяндамада Сауд Арабиясының Huawei және ZTE қытайлық телекоммуникациялық жабдықтарын өз желілері мен қорғаныс нысандарынан алып тастауға келісетіні туралы сұрақ қойылады.
Барлау алаңдаушылығы
Америкалық барлаушылар ұсынылған сату Қытайға құпия американдық әскери технологияларға қол жеткізуге мүмкіндік беретінін ескертті, деп хабарлады The New York Times. АҚШ-тың ішкі бағалаулары қытай әскерилерінің саудиялық базаларға қол жеткізуіне және корольдіктің қытайлық телекоммуникациялық жабдықтарды пайдалануына қатысты алаңдаушылық тудырады. Бірнеше ай бұрын шығарылған Қорғаныс министрлігі Барлау басқармасының егжей-тегжейлі баяндамасы американдық және саудиялық қызметкерлердің ұшақ технологиясын қорғау қабілетіне күмән келтіреді. Пентагон шенеуніктерін F-35 озық радарлары мен бақылау жүйелерін қорғау ерекше алаңдатады.
Сауд Арабиясының Қытаймен қорғаныс байланысы
Сауд Арабиясы американдық әскери авиация техникасы мен жабдықтарын бұрыннан сатып алып, сонымен бірге Пекинмен қорғаныс байланыстарын дамытып келеді. Қытай корольдікке баллистикалық зымырандар жеткізіп, оған зымыран өндірісі қуатын дамытуға және зымыран операцияларын жақсартуға көмектесті. Қорғаныс министрлігі Барлау басқармасының баяндамасында саудиялық шенеуніктердің қытайлық жабдықтарды телекоммуникациялық желілерден, маршрутизатор инфрақұрылымынан және қорғаныс нысандарынан алып тастайтыны туралы сұрақ қойылады. Америкалық барлау агенттіктері Трамп 2020 жылы Біріккен Араб Әмірліктеріне F-35 сатуға келіскеннен кейін осыған ұқсас алаңдаушылық білдірді, ал бұл ұсынылған сатып алу кейіннен тоқтап қалды.
Конгресте қарау және аймақтық ықпал
Мемлекеттік департамент ұсынылған пакетті 2026 жылдың маусымында Конгресстің екі комитетіне бейресми қарауға ұсынды. Кейбір заң шығарушылар мен олардың көмекшілері әкімшіліктен қауіпсіздік мәселелері бойынша жауап талап етеді. Саудиялық ұсыныс сонымен қатар Израильдің аймақтағы әскери артықшылығын сақтау мәселелеріне тап болады, ал израильдік шенеуніктер сатуға қатысты алаңдаушылық білдірді. Мемлекеттік департамент, Пентагон және Сауд Арабиясының елшілігі түсініктеме беруден бас тартты, ал Ақ үй мен Қытай елшілігі түсініктеме сұрауларына жауап бермеді.