АҚШ-тағы демократия құлдырауы әлемдегі заң үстемдігіне қауіп төндіреді, IDEA баяндамасы ескертеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
АҚШ-тағы демократия көрсеткіштерінің жартысына жуығы 50 жылдық минимумға түсіп, әлемдегі заң үстемдігінің әлсіреуін жеделдетіп отыр, делінген Халықаралық демократия және сайлауға жәрдемдесу институтының жаңа баяндамасында. Сейсенбіде жарияланған баяндамада АҚШ осы үрдістің «ең жарқын мысалы әрі катализаторы» деп аталды, ал американдық демократияның эрозиясы ел шекарасынан тысқары салдарларға ие. Бұл тұжырымдар 2020–2025 жылдар аралығында әлем елдерінің 57 пайызы кем дегенде бір негізгі демократиялық көрсеткіштің төмендеуін көрсеткен аяда жасалды.
Негізгі фактілер
- Сейсенбіде жарияланған Халықаралық демократия және сайлауға жәрдемдесу институтының баяндамасына сәйкес, АҚШ-тағы демократия көрсеткіштерінің жартысына жуығы 50 жылдық минимумға жетті.
- Әлемде 2020–2025 жылдар аралығында елдердің 57 пайызы кем дегенде бір негізгі демократиялық көрсеткіштің төмендеуін көрсетті.
- Әлемдегі сот жүйесінің тәуелсіздігі 36 жылдық минимумға түсті, ал сайлауға деген сенім 30 жылдағы ең төменгі деңгейде.
- АҚШ 2020–2025 жылдар аралығында жеті статистикалық маңызды төмендеуді тіркеді, оның ішінде сот төрелігіне қолжетімділік, сөз бостандығы, баспасөз бостандығы және сот жүйесінің тәуелсіздігі.
- International IDEA бас хатшысы Кевин Касас-Самора АҚШ-тағы демократияның қарқынды құлдырауы сот жүйесінің тәуелсіздігін әлсіретіп, халықаралық жүйені бытыратып жатқанын мәлімдеді.
АҚШ-тағы демократия эрозиясы
International IDEA баяндамасында АҚШ жаһандық демократиялық құлдыраудың «ең жарқын мысалы әрі катализаторы» деп аталды. Баяндамада президент Дональд Трамп атқарушы билікте билікті тез шоғырландырып, оны жеке мақсаттары үшін және қарсылас ретінде қабылданған тұлғаларды қудалау үшін пайдаланғаны айтылады. АҚШ 2020–2025 жылдар аралығында жеті статистикалық маңызды төмендеуді тіркеді, оның ішінде сот төрелігіне қолжетімділік, сөз бостандығы, баспасөз бостандығы және сот жүйесінің тәуелсіздігі. Баяндамада аталған орта көпшілік алдында сөйлеуге және институционалдық тежегіштерге арналған кеңістіктің шектеулі болуымен сипатталатыны, бұл қарсылықты барған сайын қауіпті ететіні атап өтіледі.
Жаһандық салдарлар
Баяндамада АҚШ-тың демократиялық нормалардан шегінуі көпжақты институттарды әлсіретіп, басқа елдердегі авторитарлық көшбасшыларға дем бергені алға тартылады. Мысал ретінде Бразилия мен Сербия келтіріледі: Бразилиядағы 2022 жылғы сайлау салдары АҚШ-тағы 2020 жылғы сайлау салдарымен үндеседі. Сербияда шенеуніктер Трамптың USAID-тің тиімсіз басқарылуы туралы мәлімдемелеріне сілтеме жасап, азаматтық қоғам ұйымдарына қарсы рейдтерді ақтады. International IDEA бас хатшысы Кевин Касас-Самора АҚШ-тағы демократияның қарқынды құлдырауы сот жүйесінің тәуелсіздігін әлсіретіп, халықаралық жүйені бытыратып, бүкіл әлемдегі демократияға қауіп төндіріп отырғанын мәлімдеді.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы