Қазақстанның мыс саласына шикізат экспортынан ішкі қайта өңдеуге көшу үшін жаңа инвестициялық цикл қажет
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстанның мыс саласына кеңестік кезеңдегі қуаттарды жаңғырту және мыс концентратын ішкі қайта өңдеуді құру үшін жаңа инвестициялық цикл қажет. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев экономиканың шамамен 8%-ын құрайтын тау-кен металлургия кешенінде жоғары қайта бөлу кластерлерін құруға бірнеше рет шақырды. 2026 жылдың қаңтар–шілде айларында өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 9%-ға өсіп, 18,8 трлн теңгеге жетті, ал оның өнеркәсіптік өнімдегі үлесі 46,7%-ға жетіп, тау-кен секторының үлесінен — 45,8%-дан асып түсті.
Негізгі фактілер
- 2025 жылы Қазақстан шамамен 1,42 млн тонна мыс кені мен концентратын экспорттады, құны 2,8 млрд доллардан асты.
- 2026 жылдың қаңтар–шілде айларында өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 9%-ға өсіп, 18,8 трлн теңгеге жетті.
- Өңдеу өнеркәсібінің өнеркәсіптік өнімдегі үлесі 46,7%-ға дейін өсіп, тау-кен секторының үлесінен — 45,8%-дан асып түсті.
- Балқаш мыс қорыту зауыты алғашқы қара мысты 1938 жылы алды, ал Жезқазған мыс қорыту зауыты 1970-жылдары пайдалануға берілді.
- Президент Тоқаев жоғары қайта бөлу өнімдерін шығаруды Қазақстан экономикасының шамамен 8%-ын құрайтын тау-кен металлургия кешенінің негізгі резервтерінің бірі деп атады.
Экспорт құрылымы және жоғалған құн
2025 жылы Қазақстан шамамен 1,42 млн тонна мыс кені мен концентратын экспорттады, құны 2,8 млрд доллардан асты. Қайта өңдеудің келесі кезеңдері — балқыту, тазарту, коммерциялық құнды ілеспе компоненттерді алу — басқа экономикаларда жүзеге асады. Концентратты қайта өңдеу орны ілеспе компоненттердің қай жерде алынатынын және осыған байланысты қосылған құнның қайда құрылатынын анықтайды. Мыс концентраты кен орнына байланысты алтын, күміс, селен, теллур және басқа да құнды компоненттерді қамтуы мүмкін.
Ескірген металлургиялық қуаттар
Қазақстанның негізгі ірі мыс қорыту қуаттары кеңестік кезеңде құрылған. Балқаш мыс қорыту зауыты алғашқы қара мысты 1938 жылы алды. Жезқазған мыс қорыту зауыты 1970-жылдары пайдалануға берілді. Кейінгі онжылдықтарда бұл кәсіпорындар жөнделді, жаңғыртылды, жекелеген технологиялық учаскелер жаңартылды.
Жоғары қайта бөлуге қарай саясаттың ауысуы
2023 жылғы Жолдауында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев металдарды терең қайта өңдеуге, ауыр машина жасауға және автокомпоненттер өндірісіне назар аударуға шақырды. 2025 жылғы Жолдауында Мемлекет басшысы Қазақстан экономикасының шамамен 8%-ын құрайтын тау-кен металлургия кешеніне қайта назар аударды. Президент саланың негізгі резервтерінің бірі ретінде жоғары қайта бөлу өнімдерін шығаруды атады. 2026 жылдың қаңтар–шілде айларында өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 9%-ға өсіп, 18,8 трлн теңгеге жетті. Өңдеу өнеркәсібінің өнеркәсіптік өнімдегі үлесі 46,7%-ға дейін өсіп, тау-кен секторының үлесінен — 45,8%-дан асып түсті.
2 дереккөз
Уақыт · артта қалуы