РБИ басшысының орынбасары 176 млрд банкнот айналыстағы қолма-қол ақша парадоксын атады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Үндістанның Орталық банкі айналыста 176 млрд банкнот ұстайды, жыл сайын 28–30 млрд жаңа банкнот басып, шамамен 21 млрд-ын алып тастайды. Басқарушы орынбасары Шириш Чандра Мурму қолма-қол ақшаның екі таңбалы өсімі мен цифрлық төлемдердің қарқынды өсуінің қатар жүруін «қолма-қол ақша парадоксы» деп атады, бұл өндірісті жоспарлауды қиындатады. РБИ қоры әлемдік айналыстағы 56 млрд АҚШ доллары банкноты мен 30 млрд еуро банкнотынан айтарлықтай асып түседі.
Негізгі фактілер
- Үндістанның Резервтік банкі айналыста 176 млрд банкнот ұстайды және жыл сайын алты номиналда 28–30 млрд жаңа банкнот басады.
- РБИ басқарушы орынбасары Шириш Чандра Мурму жеке транзакциялардағы қолма-қол ақша үлесі төмендегеніне қарамастан, айналыстағы қолма-қол ақша екі таңбалы қарқынмен өсуді жалғастырып жатқанын мәлімдеді.
- Мурмудың айтуынша, өткен жылдың соңында айналыста шамамен 56 млрд АҚШ доллары банкноты және 30 млрд еуро банкноты болған.
- Анирудх Тагат, Мехмет Озмен және Пушпа Триведидің зерттеуіне сәйкес, 2019 жылы Үндістандағы транзакциялардың 94%-ы қолма-қол ақшамен жасалған.
- Қолма-қол ақша халыққа РБИ-дің 19 аймақтық бөлімшесі, банк бөлімшелері, 250 000-нан астам банкомат пен қолма-қол ақша беру пункттері, сондай-ақ миллиондаған бизнес-корреспонденттер арқылы жеткізіледі.
Қолма-қол ақша парадоксы
РБИ басқарушы орынбасары Шириш Чандра Мурму өткен айда Джакартада орталық банкирлер алдында сөйлеген сөзінде қолма-қол ақша мен цифрлық төлемдердің бір мезгілде өсуін «қолма-қол ақша парадоксы» деп атады. Ол мұндай үйлесім болашақ сұранысты болжауды қиындатып, өндірістік және тарату қуаттарын жоспарлауды күрделендіретінін атап өтті. Экономист Анирудх Тагат BBC-ге берген сұхбатында Үндістан қолма-қол ақша парадоксының бірегей үлгісі екенін, өйткені қолма-қол және қолма-қолсыз төлемдердің ауқымы да ерекше екенін айтты. Тагат бұл құбылыс әсіресе 2007–2008 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысынан кейін айқын байқалатынын, ал Халықаралық есеп айырысу банкінің зерттеулері бүкіл әлемде осыған ұқсас көріністі көрсететінін атап өтті.
Қолма-қол ақшаны тарату желісі
Қолма-қол ақша халыққа РБИ-дің 19 аймақтық бөлімшесі, банк бөлімшелері, 250 000-нан астам банкомат пен қолма-қол ақша беру пункттері, сондай-ақ миллиондаған бизнес-корреспонденттер арқылы жеткізіледі. Бизнес-корреспонденттер — ауылдық жерлер мен шағын қалаларда негізгі банктік қызметтерді ұсынатын жергілікті агенттер. РБИ банкноттарының саны ішінара төмен номиналды купюралар үлесінің жоғары болуына байланысты, сондықтан транзакциялардың бірдей құнын өңдеу үшін көбірек банкнот қажет.
Валютаның үш функциясы
Тагаттың пікірінше, валюта үш функцияны атқарады: төлем құралы, жинақ құралы және апаттардан қорғау. Цифрлық төлем қосымшалары тек бірінші функцияны алмастырады, бұл неліктен тек цифрлық төлемдер қолма-қол ақшаға сұранысты толық түсіндіре алмайтынын көрсетеді. Unified Payments Interface арқылы транзакциялар күніне миллиардқа жақындап келеді, алайда экономикадағы қолма-қол ақша көлемі қарқынды өсуді жалғастыруда.