Қазақстан ірі операторларды дербес деректерді өңдеу алдында мемлекетті хабардар етуге міндеттеді

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан дербес деректердің ірі операторларын 500 мың және одан да көп бірегей субъектінің деректерін өңдеуді бастамас бұрын уәкілетті органды хабардар етуге міндеттеді. Талап 2026 жылғы 24 маусымда қабылданған заңмен енгізілді және шағын және орта операторларға қолданылмайды. Хабарламада жиналатын деректер, сақтау орны және үшінші тұлғаларға немесе шетелге беру көрсетіледі.
Негізгі фактілер
- Заң 2026 жылғы 24 маусымда қабылданып, дербес деректер операторларын бірегей субъектілер саны бойынша үш деңгейлі сыныптауды енгізеді.
- 500 мың және одан да көп бірегей субъектінің деректерін өңдейтін операторлар ірі болып саналады және өңдеуді бастамас бұрын уәкілетті органды хабардар етуге міндетті.
- Шағын операторлар 10 мыңнан аспайтын бірегей субъектінің деректерімен жұмыс істейді, орта операторлар — 10 мыңнан 500 мыңға дейін.
- Хабарламада жиналатын деректер, базаның сақталу орны, үшінші тұлғаларға немесе шетелге беру және қолданылатын қорғау шаралары көрсетіледі.
- Уәкілетті орган хабарламаны алғаннан кейін 30 жұмыс күні ішінде компанияны тізілімге енгізеді.
Хабарламаға қойылатын талаптар
Хабарламада компания қандай деректерді жинайтынын, базаны қайда сақтайтынын, ақпаратты үшінші тұлғаларға немесе шетелге беретінін және қандай қорғау шараларын қолданатынын көрсетеді. Уәкілетті орган 30 жұмыс күні ішінде компанияны тізілімге енгізеді. Әділет министрлігі нотариус азаматтардың дербес деректеріне қараған жағдайда оларға SMS-хабарлама жүйесін де енгізуде. Заңды негізсіз ақпаратты қарағаны үшін нотариус лицензиясынан айырылу қаупі бар.
Операторларды сыныптау
Заң дербес деректермен жұмыс істейтін меншік иелерін, операторларды және үшінші тұлғаларды үш санатқа бөледі: шағын, орта және ірі. Шағын операторларға 10 мыңнан аспайтын бірегей субъектінің деректерімен жұмыс істейтіндер жатады. Орта санатқа 10 мыңнан 500 мың адамға дейінгі мәліметтерді өңдейтін ұйымдар кіреді. Бірегей субъектілер саны 500 мың және одан да көп операторлар ірі болып саналады және өңдеуді бастамас бұрын уәкілетті органды хабардар етуге міндетті.
Ерекшеліктер мен контекст
Шағын және орта бизнес міндетті хабарламалардан босатылды. Ереже тек дербес деректердің ірі меншік иелері мен операторларына қолданылады. Әділет вице-министрі Ботагөз Жақселекова жаңа Цифрлық кодексте жеке деректердің қауіпсіздігіне ерекше назар аударылғанын атап өтті.