Қазақстан сот сұрауы бойынша NCOC-тан 2,3 трлн теңге айыппұл өндіруді тоқтатты

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан NCOC консорциумынан 2,3 трлн теңге көлеміндегі экологиялық айыппұлды өндіруді уақытша тоқтатты. Тоқтату NCOC-тың мемлекеттік сот орындаушысының әрекетіне шағымына байланысты болды, осыған орай Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты атқарушылық іс жүргізу материалдарын сұратты. Әділет министрлігі сот материалдарды қайтарғаннан кейін өндіру қайта жалғасатынын мәлімдеді.
Негізгі фактілер
- Әділет министрлігі NCOC мемлекеттік сот орындаушысының әрекетіне шағым түсіргенін растады, осыған байланысты Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты атқарушылық іс жүргізу материалдарын сұратты.
- 2,3 трлн теңге көлеміндегі айыппұл 2023 жылдың наурызында Экология және табиғи ресурстар министрлігі тарапынан Қашаған кен орнындағы экологиялық бұзушылықтар үшін салынды.
- 8 сәуірде Астана соты NCOC-тан 2,3 трлн теңге өндіру туралы шешімді растады, ал 19 маусымда Атырау облыстық соты төменгі сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдырды.
- 16 шілдеде халықаралық арбитраждық трибунал Қазақстанға арбитраж аяқталғанға дейін NCOC-тан мәжбүрлеп өндіруге тыйым салатын қамтамасыз ету шараларын шығарды.
Өндіруді тоқтату
Әділет министрлігі NCOC мемлекеттік сот орындаушысының әрекетіне шағым түсіргенін хабарлады. Атырау облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты атқарушылық іс жүргізу материалдарын сұратты. Қазақстан заңнамасы бойынша, егер сот іс материалдарын сұратса, атқарушылық іс жүргізу тоқтатылады және олар қайтарылғаннан кейін қайта жалғасады. Министрлік сот материалдарды қайтарғаннан кейін NCOC-тан өндіру заңда белгіленген тәртіппен жалғасатынын атап өтті.
Экологиялық бұзушылықтар мен айыппұл
Айыппұл Қашаған кен орнындағы экологиялық бұзушылықтарға байланысты, онда 2022 жылы Атырау облысының экология департаменті тексеру жүргізді. Тексеру «Болашақ» кешенінде 1,2 млн тоннадан астам артық күкірт сақталғанын анықтады, бұл рұқсат етілген нормадан екі еседен астам артық. Консорциумға сондай-ақ шикі газды рұқсатсыз жағу және ластанған ағынды суларды төгу бойынша талаптар қойылды. 2023 жылдың наурызында Экология және табиғи ресурстар министрлігі NCOC-қа шамамен 2,3 трлн теңге айыппұл салды. NCOC бұзушылықтарды жоққа шығарып, күкірт өндіру мен сақтау Қазақстан заңнамасына және қолданыстағы стандарттарға сәйкес келетінін мәлімдеді.
Сот және арбитраждық талқылаулар
2025 жылдың 1 тамызында Астананың әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы процессуалдық бұзушылықтарды көрсете отырып, Экология министрлігінің NCOC-қа қатысты нұсқамасын жойды. Кейін министрлік кемшіліктерді түзетіп, компанияға талаптарды қайта қойды. 2025 жылдың желтоқсанында Астана соты NCOC-тың экологиялық айыппұлға қатысты апелляциялық шағымын қабылдамады. 2026 жылдың ақпанында Қашаған жобасының шетелдік акционерлері ЮНСИТРАЛ ережелері бойынша Қазақстанға қарсы халықаралық арбитражды бастады. 8 сәуірде Астана соты NCOC-тан 2,3 трлн теңге өндіруді растады, ал 19 маусымда Атырау облыстық соты бұл шешімді күшінде қалдырды. Компанияға айыппұлды 20 шілдеге дейін ерікті түрде төлеу тапсырылды, әйтпесе мемлекет мәжбүрлеп өндіру шараларын қолданар еді. 16 шілдеде халықаралық арбитраждық трибунал Қазақстанға арбитраж аяқталғанға дейін NCOC-тан мәжбүрлеп өндіруге тыйым салатын қамтамасыз ету шараларын шығарды.