Қазақстан 2030 жылға қарай 1,8 млн жұмысшы маман тапшылығына тап болады

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2030 жылға қарай Қазақстанға 1,8 млн-нан астам жұмысшы маман қажет болады, деп мәлімдеді оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова үкімет отырысында. Ең өткір тапшылық құрылыс пен ауыл шаруашылығында байқалады, онда сұраныс оқушылар санынан тиісінше 4,5 және 5,7 есе асып түседі. Министр мемлекеттік тапсырысты өңірлер мен салалардың қажеттіліктерін ескере отырып қайта бөлуге шақырды.
Негізгі фактілер
- 2030 жылға қарай Қазақстанға 1,8 млн-нан астам жұмысшы маман қажет болады, делінген оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова ұсынған еңбек нарығы болжамында.
- Құрылыс саласына 102 мың маман қажет болады, ал қазір тек 22,4 мың студент оқиды — айырмашылық 4,5 есе.
- Ауыл шаруашылығына 73 мың маман қажет болады, бірақ тек 12,7 мыңы оқиды — тапшылық 5,7 есе.
- Техникалық және кәсіптік білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысы 2023–2024 оқу жылындағы 344,9 мың орыннан 2025–2026 оқу жылында 393,3 мыңға дейін өсті, үш жылда 14% өсім.
- Колледж түлектерінің саны 2023–2024 оқу жылындағы 141,3 мыңнан 2025–2026 оқу жылында 169,2 мыңға дейін өсті, өсім 19,8%.
Кадр тапшылығы болжамы
2030 жылға қарай Қазақстан 1,8 млн-нан астам жұмысшы маманға деген қажеттілікке тап болады, деп мәлімдеді оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова үкімет отырысында. Өнеркәсіпке 183 мың маман, құрылысқа — 102 мың, ауыл шаруашылығына — 73 мың, IT саласына — 12 мың маман қажет болады. Ең үлкен алшақтық құрылыста байқалады, онда сұраныс ағымдағы қабылдаудан 4,5 есе, ал ауыл шаруашылығында — 5,7 есе асып түседі. Сүлейменова мемлекеттік тапсырысты өңірлер мен салалардың кадрлық қажеттіліктерін ескере отырып қайта бөлу қажеттігін атап өтті.
Демографиялық қысым
Қазақстан халқы 2030 жылға қарай 10% өсіп, 21,6 млн адамға жетеді. 15–28 жас аралығындағы жастар саны 29% өсіп, 4,6 млн-ға жетеді, ал колледждердің әлеуетті студенттері болып табылатын 15–18 жас аралығындағы жасөспірімдер саны 34% өсіп, 1,1 млн-нан 1,5 млн-ға дейін артады. Осы кезеңде еңбек нарығының жыл сайынғы қажеттілігі 225 мыңнан 256 мың адамға дейін құрайды, сұранысқа ие мамандықтардың 70%-дан астамы техникалық және кәсіптік білім беру жүйесіне жатады. Жұмыс берушілер кәсіби біліммен қатар коммуникативтік дағдыларды, сыни ойлауды, бейімделгіштікті және цифрлық сауаттылықты жоғары бағалайды.
Білім беру тапсырысының өсуі
Техникалық және кәсіптік білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысы 2025–2026 оқу жылында 393,3 мың орынға жетті, ал 2023–2024 оқу жылында бұл көрсеткіш 344,9 мың болған. Үш жыл ішінде тапсырыс 48,4 мың орынға немесе 14% өсті. Түлектер саны 2023–2024 оқу жылындағы 141,3 мыңнан 2025–2026 оқу жылында 169,2 мыңға дейін өсті, өсім 19,8%. Ең үлкен өсім жұмысшы біліктіліктері бойынша байқалды — 47,5 мыңнан 60,1 мың түлекке дейін, одан кейін орта буын мамандықтары бойынша — 88,2 мыңнан 103,2 мыңға дейін.