МАГАТЭ Батыс қысымы аясында Иранның ядролық материалдарын тексере алмайтынын ескертеді

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
МАГАТЭ басшысы Рафаэль Гросси дүйсенбіде агенттіктің Басқарушылар кеңесіне Тегеран соңғы есептік кезеңде мәлімделген ядролық материалдар туралы ақпарат бермегенін мәлімдеді. Франция, Германия, Ұлыбритания және АҚШ Иран досьесін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жиырма жылда алғаш рет беруге ұмтылуда. Иран Сыртқы істер министрлігінің өкілі Батыс державалары резолюцияны ілгерілетуді жалғастырса, Тегеран «қажетті шаралар» қабылдайтынын ескертті.
Негізгі фактілер
- МАГАТЭ бас директоры Рафаэль Гросси агенттік 2025 жылғы маусымдағы соққылардан зардап шеккен нысандардағы 60 пайызға дейін байытылған уран қорлары туралы білімнің үздіксіздігін жоғалтқанын мәлімдеді.
- Франция, Германия, Ұлыбритания және АҚШ МАГАТЭ-нің 35 елден тұратын Басқарушылар кеңесінде Иран досьесін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне беру туралы резолюция жобасын қолдауға ұмтылуда.
- Иран Сыртқы істер министрлігінің өкілі Эсмаил Багаи Батыс державалары резолюцияны ілгерілетуді жалғастырса, Тегеран «қажетті шаралар» қабылдайтынын ескертті.
- Резолюция жобасы Басқарушылар кеңесіне әлі ресми түрде енгізілген жоқ, оның тұжырымдамалары бойынша келіссөздер жалғасуда.
МАГАТЭ тексерулеріндегі олқылық
Гросси Басқарушылар кеңесіне Тегеран соңғы есептік кезеңде мәлімделген ядролық материалдар немесе нысандардың мәртебесі туралы ешқандай ақпарат бермегенін хабарлады. Инспекторлар агенттік негізгі нысандарға қол жеткізуден айырылған сәттен бастап бір жылдан астам уақыт бойы жергілікті тексерулер жүргізе алмады. Агенттік 2025 жылғы маусымда АҚШ пен Израильдің соққыларынан зардап шеккен нысандардағы бұрын мәлімделген 60 пайызға дейін байытылған уран қорлары туралы білімнің үздіксіздігін жоғалтты. Гросси ақпарат пен қол жеткізудің болмауын «барынша шұғыл түрде жою қажет» таралу проблемасы ретінде сипаттады.
БҰҰ ҚК беру үшін Батыс қысымы
Франция, Германия, Ұлыбритания және АҚШ МАГАТЭ-нің Иран досьесін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне жиырма жылда алғаш рет беруіне ұмтылуда. Ұсынылған мәтін Гроссиден резолюцияны, кеңестің бұрынғы шешімдерін және оның соңғы баяндамасын БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мен Бас Ассамблеяға беруді сұрайды. Ол сондай-ақ Иранды инспекторлар талап ететін ақпарат пен қол жеткізуді ұсынуға шақырады. Жоба кеңеске әлі ресми түрде енгізілген жоқ, оның тұжырымдамалары бойынша келіссөздер жалғасуда.
Иранның жауабы
Сыртқы істер министрлігінің өкілі Эсмаил Багаи Батыс үкіметтері басқа жерлерде мақсаттарына жете алмағаннан кейін МАГАТЭ-ге қайта жүгінгенін мәлімдеді. Ол инспекторларға қойылған шектеулер АҚШ пен Израильдің Иранның ядролық нысандарына соққыларының салдары болғанын алға тартты. Багаи Батыс державалары резолюцияны ілгерілетуді жалғастырса, Иран «қажетті шаралар» қабылдайтынын ескертті.