Қытайдың Иранға қолдауы АҚШ қысымы аясында кеңірек мүдделермен шектелген

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қытай Иранға қарсы АҚШ-тың әскери соққылары мен санкцияларына қарсылық білдіреді, бірақ сарапшылар Пекиннің Тегеран үшін Вашингтонмен қақтығысқа бармайтынын айтады. ҚХР төрағасы Си Цзиньпин Бішкектегі Шанхай ынтымақтастық ұйымы саммитінде Иран президенті Масуд Пезешкианмен қысқаша кездесті, алайда қытайлық БАҚ бұл кездесуді хабарламады. Қытай Иран мұнай экспортының 90 пайызына дейін сатып алады, бірақ ирандық мұнай Қытайдың энергетикалық балансының шамамен 2 пайызын ғана құрайды.
Негізгі фактілер
- Қытай АҚШ пен Израиль соғысы ақпан айының соңында басталғалы бері Иран мұнай экспортының 90 пайызына дейін сатып алады.
- Ирандық мұнай Қытайдың жалпы энергетикалық балансының шамамен 2 пайызын ғана құрайды.
- Иран мемлекеттік БАҚ-ның хабарлауынша, Си Цзиньпин Бішкектегі ШЫҰ саммиті аясында Масуд Пезешкианмен қысқаша кездесті.
- Қытайлық БАҚ саммиттегі Си Цзиньпин мен Пезешкианның кездесуін атап өтпеді.
- Си Цзиньпин сейсенбіде он жылдағы алғашқы Мысырға сапарын жасап, Таяу Шығыс елдерін сыртқы араласуға қарсы тұруға шақырды.
Қытайдың теңгерім саясаты
Қытай ұзақ уақыт бойы Иранның сирек серіктесі болып, АҚШ-тың Иран экономикасын тұншықтыру әрекеттерін әлсірете алатын экономикалық салмаққа ие болды. Алайда, президент Дональд Трамптың соңғы қысым науқанына қарсы шыққанымен, бақылаушылардың азы Қытайдың Иранмен орнатқан қарапайым экономикалық байланыстарынан әріге барады деп күтеді. Пекиннің Тегеранмен қарым-қатынасы — АҚШ пен Парсы шығанағы мемлекеттерін қоса алғанда, көптеген елдермен қарым-қатынасты теңестіруге ұмтылатын сыртқы саясаттағы бір ғана фактор. Шаосин университетінің Қытай-Таяу Шығыс орталығының директоры Хунда Фань Қытай тек деэскалацияны белсенді ілгерілете алатынын және Иран үшін АҚШ-пен қатаң қақтығысқа бармайтынын мәлімдеді.
Асимметриялық сауда байланыстары
Қытай мен Иранның, әсіресе энергетика саласында, айтарлықтай сауда байланыстары және АҚШ-тың үстемдігіне өзара сенімсіздігі бар, бірақ олардың қарым-қатынасы қатты теңгерімсіз. Тегеран Пекинге керісіншеден әлдеқайда тәуелді: Қытай ақпан айының соңында соғыс басталғалы бері Иран мұнай экспортының 90 пайызына дейін сатып алады. Алайда ирандық мұнай Қытайдың жалпы энергетикалық балансының шамамен 2 пайызын ғана құрайды. Қытайдың мұнай сатып алуы Тегеран үшін экономикалық құтқару шеңберіне айналғанымен, қытайлық импорттаушылар АҚШ санкцияларына ұшырау қаупінен сақтандырылмаған.
ШЫҰ саммитінің дипломатиясы
Қарым-қатынастағы асимметрия АҚШ гегемониясына қарсы теңгерім ретінде кеңінен қарастырылатын 10 елден тұратын Шанхай ынтымақтастық ұйымының жыл сайынғы саммитінде көрініс тапты. ҚХР төрағасы Си Цзиньпин Бішкектегі саммитте Иран президенті Масуд Пезешкианды қоса алғанда, оннан астам батыстық емес көшбасшыларға қосылды. Иран мемлекеттік БАҚ-ы Пезешкианның саммит аясында Симен қысқаша кездесу өткізгенін хабарлады, бірақ қытайлық БАҚ бұл кездесуді атап өтпеді. Саммиттен кейін бірден Си сейсенбіде он жылдағы алғашқы Мысырға сапарын жасап, Таяу Шығыс елдерін сыртқы араласуға қарсы тұруға шақырды.