Қаис Саидтың экономикалық эксперименті Тунисті күйреуге әкелді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Президент Қаис Саид тұсында Тунис экономикасы күрт нашарлады: электр және су үзілістері тұрақты болып, денсаулық сақтау жүйесі күйреді, халықтың сатып алу қабілеті рекордтық төмен деңгейге жетті. Мемлекет енді базалық функцияларын атқара алмайды, ал азаматтар негізгі азық-түлік өнімдерін әрең табады. Бұл құлдырау әділетті әрі тұрақты өсімге әкелмеген революциядан кейінгі онжылдық саяси өтпелі кезеңнен соң орын алды.
Негізгі фактілер
- 2011 жылғы революцияға дейінгі онжылдықта Тунис экономикасы жылына орта есеппен 4 пайызға өсті, бірақ 2011–2021 жылдары бұл көрсеткіш екі есе қысқарды.
- 2026 жылдың жазына қарай тунистіктер электр және судың тұрақты үзілістеріне, базалық көмек пен дәрі-дәрмекті қамтамасыз ете алмайтын денсаулық сақтау жүйесінің күйреуіне және ең төмен сатып алу қабілетіне тап болды.
- 2021 жылға дейін Тунис мемлекеттің базалық функцияларын атқара алмайтын немесе экономиканың іргелі теңгерімдері айтарлықтай бұзылған нүктеге жетпеген еді.
- 2011 жылғы 14 қаңтардағы революция Сиди-Бузидте муниципалды полицияның көше саудагеріне қатыгездік көрсетуінен және оның кейінгі өз-өзіне қол жұмсауынан кейінгі наразылықтардан басталды.
Революцияға дейінгі экономика
2011 жылғы революцияға дейін Тунисте біртұтас әкімшілік және ашық экономика болды, ол белгілі бір дәрежеде негізгі макроэкономикалық теңгерімдерді қолдап отырды. Экономика революцияға дейінгі онжылдықта жылына орта есеппен 4 пайызға тұрақты өсім көрсетті. Алайда байлық пен мүмкіндіктерді бөлудегі аймақтық және әлеуметтік айырмашылықтар халықтың едәуір бөлігі арасында әділетсіздік сезімін күшейтті. Қоғамдық және жеке бостандықтар шектелді, клиентелизм кең тарады, ал даму біркелкі емес әрі теңгерімсіз болды.
Революциядан кейінгі құлдырау
Революция саяси плюрализмді, сөз бостандығын және демократиялық институттарды әкелді, бірақ саяси өтпелі кезең экономикалық өтпелі кезеңмен қатар жүрмеді. Үкіметтер, коалициялар және саясаткерлер экономиканы әділетті әрі тұрақты өсім жолына шығармай ауысып отырды. Экономикалық көрсеткіштер нашарлап, мемлекеттік қаржы теңгерімсіздігі өсті, ал байлық пен жұмыс орындарын құру барған сайын қиындай түсті. Өсу қарқыны 2011–2021 жылдар аралығында революцияға дейінгі онжылдықпен салыстырғанда екі есе қысқарды.
Қазіргі күйреу
2026 жылдың жазына қарай Тунис электр және судың тұрақты үзілістерін, денсаулық сақтау жүйесінің күйреуін және ең төмен сатып алу қабілетін бастан кешуде. Азаматтар негізгі азық-түлік өнімдерін әрең табады, ал мемлекет енді базалық функцияларын атқара алмайды. Экономиканың іргелі теңгерімдері қазір айтарлықтай бұзылған — бұл жағдай 2021 жылға дейін болмаған.
1 дереккөз
Уақыт · артта қалуы