Шарпевиль апатынан аман қалғандар 1961 жылғы амнистия заңына қарсы шықты

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
1960 жылғы Шарпевиль апатынан аман қалғандар, оның ішінде 86 жастағы Абрахам Мофокенг, полицейлерді қудалаудан қорғаған 1961 жылғы амнистия заңының күшін жоюға бағытталған сот процесін бастады. Бейсенбіде жарияланатын іс 69 қаза тапқан наразылық білдірушілер үшін әділдік пен өтемақы талап етеді. Талап арыз апартеидтің қатыгездігін әлемге көрсеткен атыстан 66 жыл өткен соң берілді.
Негізгі фактілер
- 1960 жылы 21 наурызда полиция Шарпевильде кемінде 69 наразылық білдірушіні атып өлтірді.
- 1961 жылы қабылданған амнистия заңы бірде-бір кінәліні жауапқа тартуға мүмкіндік бермеді.
- 86 жастағы Абрахам Мофокенгтің омыртқасында атыстан кейін әлі күнге дейін оқ тұр.
- Амнистия заңының күшін жою туралы сот талап арызы бейсенбіде жарияланады.
- Шарпевильдегі мемориалдық саябақта 69 ақ баған бар — әр құрбанға бір-бірден.
Шарпевиль апаты
1960 жылы 21 наурызда полиция Йоханнесбургтің оңтүстігіндегі Шарпевильде мыңдаған бейбіт шерушілерге оқ жаудырып, кемінде 69 адамды өлтірді. Наразылық білдірушілер қара нәсілділерді «домпас» деп аталатын паспорт кітапшасын алып жүруге міндеттейтін рұқсатнама заңдарына қарсы шықты. Сол кезде 20 жаста болған Абрахам Мофокенг Панафрикалық конгресс ұйымдастырған акцияға қосылып, аяғы мен омыртқасынан жарақат алды. Атыс апартеидке қарсы қозғалыс тарихындағы бетбұрыс оқиға болып, нәсілшіл жүйенің қатыгездігін әлемге көрсетті.
Сот талап арызы
Мофокенгті қоса алғанда, аман қалғандар бейсенбіде жарияланатын және 1961 жылғы амнистия заңының күшін жоюға бағытталған сот ісіне қатысуда. Кісі өлімінен бір жыл өткен соң қабылданған амнистия заңы кінәлілердің ешқайсысының жауапқа тартылмауын қамтамасыз етті. Талап арыз құрбандар мен олардың отбасылары үшін әділдікке қол жеткізуге және өтемақы алуға бағытталған. Мофокенг апартеид кезіндегі езгіні сипаттай отырып: «Бізді адам ретінде санамады», — деді.
Мұра және өтемақы
Нельсон Мандела үкіметі құрған Ақиқат және татуласу комиссиясы апартеид дәуіріндегі қылмыстарды тергеді, бірақ Шарпевиль үшін қылмыстық қудалауға әкелмеді. Шарпевиль кенті кедей күйінде қалып, инфрақұрылымы қирап, қоқыс үйінділері жиналып жатыр. «Адам құқықтары пресинкті» мемориалдық саябағында 69 ақ баған бар — атыста қаза тапқан әр өмірге бір-бірден. Аман қалғандар 1994 жылғы демократиялық ауысуға қарамастан, әділдікке қол жеткізе алмадық деп есептейді.