Gaia 8 млрд жыл бойы салқындамаған ақ ергежейлілерді тапты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Gaia ғарыш телескопы кемінде сегіз миллиард жыл бойы салқындамаған ақ ергежейлілер популяциясын анықтады. Бұл жаңалық ақ ергежейлілердің біркелкі салқындап, сөнуін болжайтын стандартты эволюция моделіне күмән келтіреді. Аномалия Q тармағы деп аталатын түс пен жарықтықтың тар жолағында шоғырланған.
Негізгі фактілер
- Gaia деректері салқындау модельдері қозғалыстың жалғасуын болжаған Q тармағында ақ ергежейлілердің шоғырланғанын көрсетеді.
- Массивті ақ ергежейлілердің шамамен 5–9 пайызы кемінде сегіз миллиард жыл бойы салқындауды тоқтатқан сияқты.
- 2019 жылы Nature журналында жарияланған талдау кристалдану ақ ергежейлінің салқындауын шамамен бір миллиард жылға баяулата алатынын көрсетті.
- Салқындаудың тоқтауының жетекші түсіндірмесі — термоядролық синтездің қайта жандануы емес, жұлдыз ішіндегі заттың баяу қайта бөлінуі.
Q тармағының аномалиясы
2019 жылы Gaia деректерін пайдаланған зерттеушілер Герцшпрунг — Рассел диаграммасында салқындау модельдері қозғалыстың жалғасуын болжаған жерде жақын ақ ергежейлілердің шоғырланғанын хабарлады. Бұл ерекшелік Q тармағы деп аталды. Кәдімгі кристалдану жалпы шоғырланудың көп бөлігін түсіндіреді, бірақ Q тармағының массивті жұлдыздарының кіші тобын түсіндіру қиын болып қалды. Q тармағының көптеген массивті жұлдыздары Галактика арқылы үлкен көлденең жылдамдықпен қозғалады, бұл статистикалық тұрғыдан олардың ескі популяцияға жататынын көрсетеді. Олардың жарықтығы оларды жас етіп көрсетсе, қозғалысы керісінше айтты.
Кристалдану және энергия бөлінуі
2019 жылы Nature журналындағы талдау көміртегі мен оттегінің бөлінуі кезінде бөлінетін гравитациялық энергиямен бірге жасырын жылу ақ ергежейлінің салқындауын шамамен бір миллиард жылға баяулата алатынын көрсетті. Бұл жұлдыздардың жасын бағалауды өзгертуге жеткілікті болды. Алайда кәдімгі қату Q тармағының массивті жұлдыздарының салқындауының тоқтауын түсіндіруге жеткілікті энергия бермеді. Жетекші түсіндірме — жұлдыз ішіндегі заттың баяу қайта бөлінуі: кристалдар пайда болып, қалқып шығып, ериді, ал ауыр изотоппен байытылған сұйықтық төмен түседі. Бұл түсу гравитациялық энергияны жылу түрінде бөліп, беттен сәулеленетін энергияның едәуір бөлігін өтейді.