Жапаров БҰҰ-ға 2027 жылғы «Бішкек+25» тау саммитінің тең ұйымдастырушысы болуды ұсынды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қырғызстан президенті Садыр Жапаров 31 тамызда Бішкекте БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришпен кездесіп, 2027 жылғы 21–23 қазанда өтетін екінші жаһандық тау саммиті «Бішкек+25»-тің тең ұйымдастырушысы болуды ұсынды. Бұл ұсыныс 2023–2027 жылдарға арналған таулы аймақтарды дамыту жөніндегі халықаралық бесжылдықты қорытындылайтын саммитке халықаралық қатысуды кеңейтуге бағытталған. Кездесу ШЫҰ саммиті мен VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылуы қарсаңында өтті.
Негізгі фактілер
- Қырғызстан президенті Садыр Жапаров 31 тамызда БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришпен кездесуде БҰҰ-ға екінші жаһандық тау саммиті «Бішкек+25»-тің тең ұйымдастырушысы болуды ұсынды.
- «Бішкек+25» саммиті 2027 жылғы 21–23 қазанда Бішкекте өтеді деп жоспарланған және 2023–2027 жылдарға арналған таулы аймақтарды дамыту жөніндегі халықаралық бесжылдықтың қорытынды шарасы болады.
- Қырғызстан 2027–2028 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болады, басымдықтар қатарында халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту және климат өзгерісінің салдарымен күресу бар.
- Гутерриш Қырғызстанға ШЫҰ саммиті мен VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанатына қатысу үшін келді.
- Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев 31 тамызда ШЫҰ мемлекет басшылары кеңесінің отырысы мен «ШЫҰ плюс» форматындағы кездесуге қатысу үшін Бішкекке аттанды.
«Бішкек+25» саммиті туралы ұсыныс
Президент Садыр Жапаров 31 тамызда Бішкекте БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришпен кездесіп, Қырғызстанның БҰҰ-мен ынтымақтастығын, өзекті халықаралық мәселелерді және таулы және климаттық күн тәртібін ілгерілетуді талқылады. Тараптар Қырғызстанның 2027–2028 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретіндегі алдағы жұмысына ерекше назар аударды. Жапаров басымдықтар қатарында халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайтуды, шағын және дамушы мемлекеттердің рөлін арттыруды, климат өзгерісінің салдарымен күресуді және таулы аймақтардың мәселелерін шешуді атады. Кездесуге қатысушылар 2027 жылғы 21–23 қазанда Бішкекте өтетін екінші жаһандық тау саммиті «Бішкек+25»-тің дайындығын талқылады. Жапаров Біріккен Ұлттар Ұйымына шараның тең ұйымдастырушысы болуды ұсынды, БҰҰ-ның қатысуы халықаралық өкілдікті кеңейтіп, таулы аймақтардың тұрақты дамуын талқылауға көбірек мемлекеттер мен серіктестерді тартады деп күтеді.
ШЫҰ саммиті және аймақтық дипломатия
Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев 31 тамызда президент Жапаровтың шақыруымен ШЫҰ мемлекет басшылары кеңесінің отырысы мен «ШЫҰ плюс» форматындағы кездесуге қатысу үшін Бішкекке аттанды. Саммитте ШЫҰ аясындағы көпжақты ынтымақтастықты одан әрі дамыту, ұйым қызметін жетілдіру және халықаралық және аймақтық өзара іс-қимыл мәселелерін талқылау жоспарланған. Отырыс қорытындысы бойынша ШЫҰ-ның 25 жылдығына арналған Бішкек декларациясы және қауіпсіздік, экономика, көлік, экология, жасанды интеллект және мәдени-гуманитарлық алмасу салаларындағы әріптестікті кеңейту жөніндегі құжаттар пакеті қабылданады деп күтілуде. Мирзиёев саммит аясында шетелдік делегациялардың басшыларымен бірқатар екіжақты кездесулер өткізіп, VI Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ашылу салтанатына қатысады. Тәжікстан президенті Эмомали Рахмон 31 тамызда ШЫҰ саммитіне қатысу үшін Бішкекке келді, «Манас» әуежайында оны Министрлер кабинетінің төрағасы Адылбек Қасымалиев қарсы алды.
Қырғыз-қытай келісімдері
Қырғызстан мен Қытай президент Жапаров пен ҚХР төрағасы Си Цзиньпиннің кездесуі қорытындысы бойынша шекара, көлік, сауда, ауыл шаруашылығы, ғылым, білім, мәдениет, БАҚ және басқа да бағыттарды қамтитын 32 құжатқа қол қойды. Қол қойылған құжаттар арасында қырғыз-қытай шекарасының режимі туралы және «Бедел» өткізу пункті ауданындағы Узонгу-Кууш шекара өзені арқылы автомобиль көпірін салу туралы келісімдер бар. Жапаров пен Си Цзиньпин сондай-ақ жан-жақты стратегиялық әріптестікті дамыту туралы бірлескен декларацияға қол қойды. Қырғызстанның Сыртқы істер министрі Жээнбек Құлұбаев Си Цзиньпиннің мемлекеттік сапары аясында 30-дан астам екіжақты құжатқа қол қойылғанын, оның ішінде жаңа дәуірдегі жан-жақты стратегиялық әріптестікті жоғары сапалы дамыту туралы бірлескен декларация мен мәңгілік тату көршілік, достық және ынтымақтастық туралы шарт бар екенін хабарлады. Си Цзиньпин Бішкекте қалып, 1 қыркүйекте ШЫҰ мемлекет басшылары кеңесінің отырысы мен «ШЫҰ плюс» форматындағы саммитке қатысады.