Қазақстан 2026 жылғы мемлекеттік бағдарлама бойынша ғалымдарға CERN-де тағылымдама ашады деп күтілуде

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан мен CERN қазақстандық ғалымдарға Еуропалық ядролық зерттеулер ұйымында тағылымдама мен зерттеулерге практикалық қол жеткізуге мүмкіндік беретін хаттама жобасын әзірледі. Механизм 2026 жылы 250 стипендия қарастырылған «Ғылыми тағылымдамалар» мемлекеттік бағдарламасымен байланыстырылмақ. Хаттама әлі қол қойылған жоқ және күшіне енген жоқ.
Негізгі фактілер
- Қазақстан мен CERN 2018 жылғы 29 маусымда ынтымақтастық туралы келісімге қол қойып, қазақстандық ғалымдардың, инженерлердің, студенттер мен техникалық мамандардың CERN жобаларына ұзақ мерзімді қатысуына құқықтық негіз қалады.
- Хаттама жобасы қазақстандық зерттеушілердің CERN ғылыми эксперименттері мен зерттеу бағдарламаларына қатысуының практикалық механизмін құрады.
- Халықаралық бағдарламалар орталығы әкімшілендіретін «Ғылыми тағылымдамалар» мемлекеттік бағдарламасы 2026 жылы 250 стипендия, құжаттарды 16 наурыздан 30 қазанға дейін қабылдауды қарастырады.
- Ғылым және жоғары білім министрінің міндетін атқарушы Саясат Нұрбек CERN-мен ынтымақтастықты Қазақстанның бейбіт атом саласы үшін инженерлік кадрлар даярлаумен байланыстырды.
- Нұрбектің айтуынша, Қазақстан әлемнің 40 жетекші университетімен серіктестік орнатқан және 33 шетелдік жоғары оқу орнының филиалы бар.
Хаттама жобасы
Қазақстан мен CERN 2018 жылғы келісімге хаттама жобасын дайындады. Хаттама қазақстандық ғалымдардың CERN ғылыми эксперименттері мен зерттеу бағдарламаларына қатысуының практикалық механизмін құруға бағытталған. Құжат зерттеушіге тағылымдамаға өтінім беруден халықаралық зерттеу ортасында жұмыс істеуге көшуге мүмкіндік береді. Ғылым және жоғары білім министрлігі хаттамаға қол қою немесе оның күшіне ену күнін жариялаған жоқ.
«Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламасы
CERN-ге қатысу механизмін Халықаралық бағдарламалар орталығы әкімшілендіретін «Ғылыми тағылымдамалар» мемлекеттік бағдарламасымен байланыстыру көзделіп отыр. Бағдарлама 2026 жылы 250 стипендия, құжаттарды 16 наурыздан 30 қазанға дейін қабылдауды, конкурстық іріктеуді 31 желтоқсанға дейін қарастырады. Мемлекет тағылымдама мен академиялық оқу шығындарын, ұшу, медициналық сақтандыру, визалық алымдар, оқу материалдары және ай сайынғы стипендияны өтейді. Егер CERN-мен механизм түпкілікті рәсімделсе, бағдарлама жоғары энергиялар физикасы және сабақтас инженерлік бағыттар мамандары үшін маңызды алаңға ие болады.
Атом саласына кадр даярлау
Министрдің міндетін атқарушы Саясат Нұрбек CERN-мен ынтымақтастықты ғылым жүйесін кеңінен қайта құрумен және жоғары технологиялық салаларға мамандар даярлаумен байланыстырды. Нұрбек Қазақстан зерттеу нәтижелерін практикалық қолдануға және оларды экономикаға енгізуге бағытталған ғылымды басқарудың жаңа моделін іске асырып жатқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Қазақстанның әлемнің 40 жетекші университетімен серіктестігі және 33 шетелдік жоғары оқу орнының филиалы бар екенін хабарлады.