Қазақстанда туу көрсеткіші 2021 жылғы шыңнан кейін төртінші жыл қатарынан төмендеп келеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2025 жылы Қазақстанда 335 005 бала дүниеге келді, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 8,4%-ға аз және 2021 жылғы шыңнан (445 875 туу) кейінгі төртінші жыл қатарынан төмендеу. Демограф Шынар Тулешова 2020–2021 жылдардағы өсімді пандемиялық бэби-буммен байланыстырып, тек экономикалық шаралар ұзақ мерзімді шешім бола алмайтынын атап өтті. Құлдырау аймақтарға біркелкі әсер етпеді: Шығыс Қазақстан облысында 2021–2025 жылдары туу саны 30,4%-ға қысқарды.
Негізгі фактілер
- 2025 жылы Қазақстанда 335 005 бала дүниеге келді, ал 2024 жылы — 365 923, ал шың болған 2021 жылы — 445 875 болған.
- 2025 жылғы көрсеткіш 2024 жылмен салыстырғанда 8,4%-ға төмен, ал 2015 жылмен салыстырғанда шамамен 16%-ға төмен, ол кезде 398 591 бала туған.
- 2021–2025 жылдар аралығындағы ең үлкен салыстырмалы төмендеу Шығыс Қазақстан облысында тіркелді — 30,4%, одан кейін Қызылорда (28,9%) және Ақмола (28,6%) облыстары.
- Түркістан облысы абсолюттік сандар бойынша ең көп тууды жоғалтты: 2021 жылы 65 002-ден 2025 жылы 47 813-ке дейін, яғни минус 17 189.
- Алматы мен Астана аздау құлдырауды көрсетті — сол кезеңде сәйкесінше 14,6% және 12,6%.
Ел бойынша төмендеу
Қазақстанда туу саны 2015 жылы 398 591-ден 2021 жылы рекордтық 445 875-ке дейін өсті, содан кейін төрт жыл қатарынан төмендеп, 2025 жылы 335 005-ке жетті. 2025 жылы 2024 жылмен салыстырғанда 30 918 балаға аз туды, бұл бір жылда 8,4%-ға төмендеуді білдіреді. 2021 жылғы шыңмен емес, 2015 жылмен салыстырғанда төмендеу шамамен 16%-ды құрайды, бұл 2020–2021 жылдардағы әдеттен тыс жоғары көрсеткіштерден кейінгі ішінара қайтуды көрсетеді.
Пандемиялық бэби-бум
Демограф Шынар Тулешова 2020 және 2021 жылдарды карантиндік бэби-бум деп атайды және мұндай бумдар әдетте бір-екі жылға созылатынын, содан кейін туу көрсеткіші төмендейтінін атап өтеді. Оның айтуынша, өсуге карантиндік шектеулер және 2020 жылдың қаңтарында төрт немесе одан да көп кәмелетке толмаған балалары немесе 23 жасқа дейінгі күндізгі бөлім студенттері бар отбасыларға енгізілген жаңа жәрдемақы әсер етуі мүмкін. Тулешова тек экономикалық шаралар ұзақ мерзімді шешім бола алмайтынын ескертеді, өйткені халықтың балаларға қатысты әлеуметтік-мәдени ұстанымдары шешуші рөл атқарады.
Аймақтық айырмашылықтар
2021 жылдан 2025 жылға дейін туу көрсеткішінің ең үлкен салыстырмалы төмендеуі Шығыс Қазақстан облысында тіркелді — 30,4%, одан кейін Қызылорда (28,9%), Ақмола (28,6%), Солтүстік Қазақстан (28,3%) және Батыс Қазақстан (28,3%) облыстары. Абсолюттік сандар бойынша ең көп тууды Түркістан облысы жоғалтты: 2021 жылы 65 002-ден 2025 жылы 47 813-ке дейін, яғни 17 189-ға аз. Одан кейін Алматы облысы 10 290 тууға, Жамбыл — 8 283-ке, Қызылорда — 6 832-ге және Ақтөбе — 6 117-ге қысқарды. Ірі қалалар тұрақтырақ болды: Алматыда туу саны 14,6%-ға, Астанада — сол кезеңде 12,6%-ға төмендеді.
2 дереккөз
Қазақстанда туу көрсеткіші 2021 жылғы шыңнан кейін төртінші жыл қатарынан төмендеп келеді
