Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәсілдің өзгеруі 2025 жылы тіркелген құқық бұзушылықтарды 26%-ға азайтты
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстанда 2025 жылы тіркелген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының саны 26%-ға азайды: 841 адам сотталды, 1 052 қылмыстық іс қозғалды. Мемлекетке заңсыз алынған 1,076 трлн теңге актив қайтарылды, оның ішінде 968,5 млрд теңге ақшалай қаражат бар. Бұл төмендеу сыбайлас жемқорлықтың жай ғана азаюын емес, саясаттың алдын алу мен цифрландыруға қарай ығысуын көрсетеді.
Негізгі фактілер
- Қазақстанда 2025 жылы тіркелген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының саны 26%-ға азайды, 841 адам сотталды.
- Мемлекетке заңсыз алынған 1,076 трлн теңге актив қайтарылды, оның ішінде 968,5 млрд теңге ақшалай қаражат және 107,7 млрд теңге мүлік бар.
- 2025 жылы сыбайлас жемқорлық бойынша 1 052 қылмыстық іс қозғалды, 969 іс бойынша тергеу аяқталды, 860 іс сотқа жолданды.
- 2025 жылы қылмыстық істердің 93%-дан астамы электронды форматта тергелді, ал әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша хаттамалар мен қаулылардың 99%-ы ақпараттық жүйелер арқылы рәсімделді.
- 2025 жылы 61 азамат сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлағаны үшін 24,2 млн теңге сыйақы алды.
Жазалаудың орнына алдын алу
Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты құқық бұзушыларды жазалаудан сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін жағдайларды жоюға қарай ығысуда. 2022–2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасы анықтау мен қудалаумен қатар сыбайлас жемқорлық мүмкіндіктерін жоюды басымдық ретінде белгілейді. Цифрландыру азаматтар мен шенеуніктер арасындағы тікелей байланыстарды азайтып, заңсыз келісімдер үшін кеңістікті шектейді. Электрондық мемлекеттік қызметтер, цифрлық мемлекеттік сатып алулар, ашық деректер және автоматтандырылған бақылау осы алдын алу мақсатына қызмет етеді. 2025 жылы қылмыстық істердің 93%-дан астамы электронды түрде тергелді, ал әкімшілік хаттамалар мен қаулылардың 99%-ы ақпараттық жүйелер арқылы рәсімделді.
Активтерді қайтару
2025 жылы мемлекетке заңсыз алынған 1,3 трлн теңгеден астам активті қайтару бойынша шаралар қабылданды. Осы сомадан нақты қайтарылғаны 1,076 трлн теңге, оның ішінде 968,5 млрд теңге ақшалай қаражат және 107,7 млрд теңге мүлік бар. Тек 2025 жылдың өзінде 316,7 млрд теңгенің активі қайтарылды. Қайтарылған активтердің жұмсалуын қоғамдық бақылау басты мәселе болып қалуда: мектептер, ауруханалар және инфрақұрылымдық жобаларға қатысты ашықтыққа шақырулар айтылуда.
Құқық қолдану статистикасы
2025 жылы 895 адамның заңсыз әрекетінің жолы кесілді, 1 052 қылмыстық іс қозғалды. 969 іс бойынша тергеу аяқталды, оның 860-ы сотқа жолданды. Бюджетке 16,1 млрд теңге қайтарылды, 3,3 млрд теңгенің мүлкіне тыйым салынды. 61 азамат сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлағаны үшін 24,2 млн теңге сыйақы алды. Тіркелген құқық бұзушылықтар санының 26%-ға азаюы міндетті түрде сыбайлас жемқорлықтың дәл сондай азаюын білдірмейді, өйткені бұл көрсеткішке анықтау белсенділігі мен есепке алу әдістері әсер етеді.
1 дереккөз
Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәсілдің өзгеруі 2025 жылы тіркелген құқық бұзушылықтарды 26%-ға азайтты
