ЦЕРН оттегі мен неон соқтығысуларында кварк-глюондық плазма алды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
ЦЕРН физиктері оттегі-16 мен неон-20 ядроларының соқтығысуларында кварк-глюондық плазма алды, бұл ядролар бұрын қолданылған қорғасыннан айтарлықтай жеңіл. Соқтығысулар Үлкен жарылыстан кейінгі микросекундтарда Ғаламды толтырған алғашқы материяға сәйкес сигналдар берді. Нәтиже осы экстремалды күйдің әлі де қайталанатын атом ядроларының қаншалықты кішкентай болуы мүмкін екендігінің шекарасын кеңейтеді.
Негізгі фактілер
- ЦЕРН және халықаралық ғалымдар тобы оттегі-16 мен неон-20 ядроларының соқтығысуларында кварк-глюондық плазма алды, олардың әрқайсысы қорғасын атомынан он еседен астам жеңіл.
- Нәтижелер Physical Review Letters журналында жарияланды.
- Соқтығысулар ұжымдық сұйықтық кеңеюіне, содан кейін салқындау мен бөлшектерге қайта оралуға сәйкес сигналдар берді.
- Нильс Бор институтының зерттеушісі және зерттеудің бірлескен авторы Ю Чжоу команда алғашқы материя әлі де қайталанатын атом ядроларының қаншалықты кішкентай болуы мүмкін екендігінің шекарасын кеңейткенін мәлімдеді.
Эксперимент
ЦЕРН және халықаралық ғалымдар тобы жарық жылдамдығына жақын жылдамдықтағы бөлшектер соқтығысуларында оттегі-16 мен неон-20 ядроларын қолданды. Екі ядро да қорғасын атомынан он еседен астам жеңіл, ал қорғасын бұрын кварк-глюондық плазманы тудыруға қабілетті ең жеңіл элементтердің бірі болып саналған. Соқтығысулар кварк-глюондық плазмадан күтілетін мінез-құлыққа сәйкес сигналдар берді. Бір сәтте пайда болған материя сұйықтық сияқты ұжымдық түрде кеңейді, содан кейін салқындап, бөлшектерге қайта оралды.
Ғылыми маңызы
Кварк-глюондық плазма — Үлкен жарылыстан кейінгі шамамен миллионнан бір секундтан соң Ғаламды толтырған кварктар мен глюондардан тұратын тығыз ыстық сорпа. Бөлшектер коллайдерлері бұл күйді бірнеше жылдан бері қайталап келеді, бірақ әдетте қорғасын сияқты ауыр элементтерді қолданады. Нильс Бор институтының зерттеушісі және зерттеудің бірлескен авторы Ю Чжоу команда алғашқы материя әлі де қайталанатын атом ядроларының қаншалықты кішкентай болуы мүмкін екендігінің шекарасын кеңейткенін мәлімдеді. Чжоу нәтиже ғалымдарға плазманың Ғаламның алғашқы сәттерінде қалай әрекет еткенін және оның бізді қоршаған материя формаларына қалай айналғанын жақсырақ түсінуге көмектесетінін қосты.
1 дереккөз
ЦЕРН оттегі мен неон соқтығысуларында кварк-глюондық плазма алды
