Орман бақасының аязға төзімділігі мүшелерді сақтау зерттеулеріне серпін береді

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Зерттеушілер орман бақасының қатып қалудан аман шығу қабілетін зерттеп, трансплантацияға арналған мүшелердің сақталу мерзімін ұзартуды көздейді. Бақа денесіндегі судың 70 пайызы қатқан күйде де тірі қала алады, ал ғалымдар модификацияланған қантты пайдаланып, адам бауырын нөлден төмен температурада аса салқындатуға қол жеткізді. Бұл әдіс адам бауырын 27 сағат бойы тіршілікке жарамды күйде сақтады, бұл қазіргі шамамен 12 сағаттық шектен айтарлықтай асып түседі.
Негізгі фактілер
- Орман бақалары денесіндегі барлық судың 65–70 пайызы қатқан күйде, жүрек соғысынсыз, тыныссыз және жүйке белсенділігінсіз тірі қала алады.
- Алясканың ішкі аймақтарындағы орман бақалары -16°C-қа дейін қатып қалған күйде тірі қалады, бұл Огайо популяцияларына қарағанда 10–13 градусқа төмен.
- АҚШ-та 100 000-нан астам адам мүше трансплантациясын күту тізімінде тұр, және күн сайын шамамен 13 адам мүше жетпей қайтыс болады.
- Зерттеушілер 3-O-метил-D-глюкоза мен аса салқындатуды пайдаланып, адам бауырын 27 сағат бойы тіршілікке жарамды күйде сақтады, бұл қазіргі шектен екі еседен астам артық.
Бақалардың қатып қалудан аман шығуы
Канаданың қаңтарындағы орман бақасында жүрек соғысы, тыныс алу және өлшенетін жүйке белсенділігі болмайды, ал денесіндегі судың үштен екісіне жуығы жасушадан тыс кеңістіктерде қатып қалады. Қату теріден басталып, бауырдың организмге глюкозаны шығаруына себеп болады, ол жасушалар ішінде табиғи антифриз ретінде әрекет етеді. Карлтон университетінен Кеннет Сторидің хабарлауынша, денедегі барлық судың 65–70 пайызы жасушадан тыс массаларда мұзға айналады, соның салдарынан мүшелер айтарлықтай кішірейеді. Бақалар сонымен қатар несепнәр жинақтайды, жасуша мембраналарын қайта құрады және алғашқы қатты аязға дейін антиоксиданттар деңгейін арттырады, мұны Кеннет пен Джанет Стори Physiological Reviews журналында құжаттаған. Солтүстік популяциялар қарқындырақ жұмыс істейді: Алясканың ішкі аймақтарындағы орман бақалары -16°C-қа дейін қатып қалған күйде тірі қалады, бұл Огайодағы туыстарына қарағанда 10–13 градусқа төмен, себебі бауырдағы гликоген қоры молырақ және тезірек жұмылдырылады.
Мүшелерді сақтау шектеулері
Мүшелерді сақтаудың стандартты әдісі — статикалық суық сақтау, ол трансплантация бригадаларына мүшені донордан реципиентке жеткізуге бірнеше сағат қана береді. Массачусетс жалпы ауруханасының химиялық және жүйелік инженері Коркут Уйгунның айтуынша, мүшені мұзға салып, реципиентке асығу сағатпен есептелетінін білдіреді, күнмен емес. АҚШ-та 100 000-нан астам адам трансплантация күту тізімінде тұр, және күн сайын шамамен 13 адам мүше жетпей қайтыс болады. Сақтауды сағаттан күнге дейін ұзарту трансплантацияны шұғыл жарыстан логистикалық операцияға айналдырар еді.
Антифриз қантты қолдану
Бақаларға тән концентрациядағы глюкоза сүтқоректілер тіндерін уландыратындықтан, зерттеушілер 3-O-метил-D-глюкозаны — жасушалар сіңіретін, бірақ метаболиздей алмайтын модификацияланған қантты пайдаланды. Тіндерді қатпай нөлден төмен салқындататын аса салқындатумен бірге бұл тәсіл 2019 жылы клиникалық маңызды нәтиже берді. Бұл әдіс адам бауырын 27 сағат бойы тіршілікке жарамды күйде сақтады, бұл қазіргі шамамен 12 сағаттық шектен екі еседен астам артық.