Дания Гренландиядағы инуит әйелдеріне қарсы жасырын контрацепция науқанын ондаған жылдар бойы жүргізді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Дания билігі 1966 жылдан 1991 жылға дейін Гренландиядағы инуит әйелдері мен қыздарына жасырын контрацепция науқанын жүргізді, кемінде 4 000 адам келісімсіз жатырішілік спираль немесе инъекция алды. 28 тамызда жарияланған бірлескен Дания-Гренландия тергеуі әйелдердің жеке өмірі, теңдік және қадір-қасиетін қорлайтын қарым-қатынастан қорғау құқықтарының бұзылғанын растады. Баяндамалар бұл саясатты геноцид деп атамады, инуит тобын жою ниеті дәлелденбегенін алға тартты.
Негізгі фактілер
- 1966 жылдан 1991 жылға дейін кемінде 4 000 гренландиялық әйел мен қыз келісімсіз жатырішілік спираль немесе контрацептив инъекциясын алды.
- Бірлескен Дания-Гренландия тергеуі өз қорытындыларын 2026 жылғы 28 тамызда жариялады.
- Дания 2026 жылғы 27 тамызда әрбір зардап шеккен әйелге 300 000 дат кроны, шамамен 46 800 доллар өтемақы төлеу туралы заң қабылдады.
- Гренландия премьер-министрі Йенс-Фредерик Нильсен татуластыру комиссиясын құру жоспарын жариялады.
Жасырын науқан
Дания билігі Гренландияның байырғы халқы арасында туу көрсеткішін төмендету саясатын ондаған жылдар бойы жүргізді. Мыңдаған әйел мен қызға олардың хабарынсыз жатырішілік спираль орнатылып, контрацептивтер енгізілді. Бірлескен тергеу 1966 жылдан 1991 жылға дейін осындай процедураларға кемінде төрт мың гренландиялық әйел мен қыз ұшырағанын анықтады. Сол кездегі Дания билігі халық санының өсуін шектеу мен отбасы көлемін азайтуды аралдағы өмір сүру деңгейін, әлеуметтік жағдайды және денсаулық сақтауды жақсарту жолы ретінде қарастырды.
Тергеу қорытындылары
2024 жылы Гренландия үкіметі сарапшыларға бұл тәжірибенің адам құқықтары мен байырғы халық құқықтарын бұзған-бұзбағанын, сондай-ақ геноцид анықтамасына жататын-жатпайтынын анықтауды тапсырды. Жұмыс барысында комиссия мүшелері арасында келіспеушілік туындап, төрт сарапшының екеуі топтан шығып, жеке баяндама дайындады. 28 тамызда жарияланған екі құжат та әйелдердің жеке және отбасылық өмірге, теңдікке және қатыгез немесе қадір-қасиетін қорлайтын қарым-қатынастан қорғалу құқықтарының бұзылғанын растады. Бұл саясаттың геноцид болған-болмағаны туралы бірыңғай қорытындыға сарапшылар келе алмады.
Геноцид мәселесі және реакция
Мұндай саралау үшін белгілі бір этникалық топ ішінде бала тууды болдырмау шараларын қолдануды ғана емес, сол топты толық немесе ішінара жою ниетін де дәлелдеу қажет. Жеке баяндама авторлары билік немесе медицина қызметкерлері гренландиялық инуиттерді жоюға ұмтылғаны туралы дәлел таппады. Басқа құжатта тек контрацепция тәжірибесінің өзіне сүйеніп мұндай ниетті дәлелдеу мүмкін емес екені атап өтілді, сонымен қатар авторлар Дания тарапынан инуиттердің құқықтарын бұзудың басқа жағдайлары зерттелгенде бағалау өзгеруі мүмкін екенін мойындады. Гренландия премьер-министрі Йенс-Фредерик Нильсен болған оқиғаны зерттеу үшін татуластыру комиссиясын құру ниетін мәлімдеді. Дания билігі бұған дейін зардап шеккен әйелдерден кешірім сұрап, 27 тамызда әрқайсысына 300 мың дат кроны — шамамен 46,8 мың доллар өтемақы төлеу туралы заң қабылдады.
2 дереккөз
Уақыт · артта қалуы