RFE/RL: Беларусь билігі диссиденттердің ДНҚ-сын жасырын жинап жатыр
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Беларусь билігі мемлекет күдікті деп санайтын адамдардың ДНҚ базасын жасырын түрде жинап жатыр, деп хабарлайды RFE/RL. Заңгердің айтуынша, үлгілер саяси тұтқындардан және елден кеткен диссиденттердің туыстарынан құқықтық өрістен тыс алынады. Ұсынылып отырған заң барлық беларустарды ДНҚ тапсыруға міндеттейді, бұл сыншылардың пікірінше, қолданыстағы тәжірибені заңдастырады.
Негізгі фактілер
- RFE/RL Беларусь билігі мемлекет күдікті деп санайтын адамдардың ДНҚ базасын жасырын түрде жинап жатқанын хабарлайды.
- Елден кеткен беларусь журналисінің ата-анасынан ДНҚ үлгілері екі жыл бұрын, оған қарсы сырттай қылмыстық іс қозғалғаннан кейін алынған.
- Беларусь журналистер қауымдастығы төрағасының орынбасары Олег Агеев ДНҚ үлгілері саяси тұтқындардан және Беларусьтен кеткендердің туыстарынан құқықтық өрістен тыс жиналатынын мәлімдейді.
- Беларусь Мемлекеттік сот сараптама комитетінің төрағасы Алексей Волков 20 тамызда барлық беларустарды бір-төрт жыл ішінде ДНҚ тапсыруға міндеттейтін заңды ұсынды.
- Ешбір батыс елінде ДНҚ тапсырудың жалпыға бірдей талабы жоқ, дегенмен кейбірінде полиция ауыр қылмыс үшін сотталғандардан үлгі ала алады.
Жинау тәжірибесі
Шетелде жұмыс істейтін тәуелсіз беларусь басылымының журналисі екі жыл бұрын ата-анасынан ДНҚ үлгілері алынғанын айтты. Оған қарсы саяси себептермен сырттай қылмыстық іс қозғалғаннан кейін полиция анасын ДНҚ тапсыруға шақырды, содан соң оның ауылына келді. Тергеу комитетінің қызметкерлері сол жерде сілекей үлгісін алып: «Егер ұлыңызға бірдеңе болса, оны тану оңайырақ болады», — деді. Заңгер әрі Беларусь журналистер қауымдастығы төрағасының орынбасары Олег Агеев мұндай оқиғалар қазір кең таралғанын айтады. Ол үлгілер «құқықтық өрістен тыс» алынатынын және ДНҚ алдау, өтірік немесе қоқан-лоққы арқылы алынатын көптеген жағдайлар бар екенін қосты.
Ұсынылған заң
Беларусь Мемлекеттік сот сараптама комитеті барлық беларустарды ДНҚ үлгілерін тапсыруға міндеттейтін заң жобасын бастады. Комитет төрағасы Алексей Волков 20 тамызда жарияланған сұхбатында жұмыс бір жылдан төрт жылға дейін созылуы керек екенін, басымдық жекелеген санаттарға берілетінін мәлімдеді. Волков жоспарлар ерте сатыда екенін, бірақ комитет «бұл бағытта белсенді жұмыс істеп жатқанын және құқық қорғау және басқа да мемлекеттік органдардағы әріптестерінің қолдауын көріп отырғанын» атап өтті. Агеев ұсынылған заң «қолданыстағы тәжірибені заңдастыру әрекеті» деп есептейді.
Халықаралық контекст
Кейбір батыс елдерінде полиция ауыр қылмыс үшін сотталған адамдардан ДНҚ алуға құқылы. Ешбір елде үлгі тапсырудың жалпыға бірдей талабы жоқ. Агеев Александр Лукашенко 1994 жылдан бері билікте отырған елде Беларусь билігі жиналған ДНҚ-ны қалай пайдаланатыны әзірге белгісіз екенін атап өтті.
1 дереккөз
RFE/RL: Беларусь билігі диссиденттердің ДНҚ-сын жасырын жинап жатыр
