Тим Куктың Қытайдағы мұрасы: 60 сағаттық апталар және қарыз еңбегі

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылғы 1 қыркүйекте Тим Кук Apple басшылығын Джон Тернусқа тапсырады, Қытайда 60 сағаттық жұмыс апталары мен үстеме жұмысқа тәуелді жалақыға негізделген өндірістік жүйені қалдырады. China Labor Watch жаңа тергеуі Apple өндірістік моделіне енгізілген еңбек бұзушылықтарын, соның ішінде Чжэнчжоудағы Foxconn зауытында заңмен белгіленген лимиттен тыс қарыз жұмысшыларын пайдалануды анықтады. Баяндамада Apple жүйелік еңбек мәселелерін өз моделінің нәтижесі ретінде емес, сәйкестік талаптары ретінде қарастырады делінген.
Негізгі фактілер
- Тим Кук Apple басшылығын Джон Тернусқа 2026 жылғы 1 қыркүйекте тапсырады.
- China Labor Watch 2006 жылдан бері Apple-дің Қытайдағы жеткізушілері туралы 19 баяндама жариялады.
- 2019 жылы Чжэнчжоудағы Foxconn зауытында жұмысшылардың жартысынан көбі қарыз келісімшарттарында болды, бұл заңмен белгіленген 10 пайыздық лимиттен айтарлықтай асып түседі.
- 2026 жылғы тамызда Чжэнчжоудағы Foxconn зауытының құрастыру цехындағы жұмысшы айына 2450 юань базалық жалақы алды, шамамен 363 доллар, бұл қалалық минимум 2350 юаньнан сәл жоғары.
Өндірістік модель
Apple өнім циклдері жылдам, ал іске қосулар тапсырыс көлемін күрт арттырады. Жеткізушілер төмен маржамен жұмыс істейді және үлкен көлемдерді тез жеткізуі керек, бұл ретте компонент бағалары тұрақты, ал жабдық шығындары алдын ала төленген. Пайданы қамтамасыз етудің жалғыз айнымалысы еңбек шығындары болып қалады, бұл жұмыс уақыты мен жұмысшылардың кірісін Apple-дің құбылмалылығын сіңіретін буферге айналдырады.
Талаптарды орындамау
Apple еңбек мәселелерін Жеткізушілердің мінез-құлық кодексі, аудиттер, жария есептілік және жұмысшыларды оқыту арқылы шешті. China Labor Watch 2019 жылы Чжэнчжоудағы Foxconn зауытында жалақының кешіктірілгенін анықтады, ал Apple қорытындылардың көпшілігін даулады, бірақ қарыз жұмысшыларын шамадан тыс пайдалануды мойындады. 2022 жылы сол зауыттағы мыңдаған жұмысшы жұмысқа қабылдау кезінде уәде етілген жалақыға байланысты полициямен бетпе-бет келді, ал Foxconn деректерді енгізу қатесіне сілтеме жасап кешірім сұрады. 2025 жылы China Labor Watch зауытта қарыз жұмысшылары әлі де заңмен белгіленген лимиттен тыс пайдаланылып жатқанын анықтады.
Ортақ жауапкершілік
China Labor Watch қытай үкіметі, Apple және жеткізуші зауыттар жұмысшылар кездесетін жағдайларға жауапты деп мәлімдейді. Apple бұзушылық туралы айыптауларды өз өндірістік моделінің нәтижесі ретінде емес, сәйкестік мәселесі ретінде қарастырды. Foxconn зауытындағы Apple желісіндегі жұмысшы батыс адам құқықтары стандарттарын «батыс насихаты» деп атады, машина қарқыны мен белгісіз жалақыны көрсетті.