Мехико қаласы Тескоко көлінің құрғатылған саздары тығыздалуынан жылына 50 см-ге дейін шөгуде
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Мехико жылына 50 сантиметрге дейін шөгуде, ал ең қатты зардап шеккен аудандарда 1950 жылдан бергі жиынтық шөгу 39 метрге жуықтады. Себебі — қала астындағы ежелгі көл саздарын құрғатып, тығыздайтын жер асты суларын сорып алу. Спутниктік радарлық және GPS өлшемдері бұл үрдістің жетпіс жылдан астам уақыт бойы сақталып келе жатқанын растайды.
Негізгі фактілер
- Мехикодағы шөгу жылдамдығы 1950 жылдан бері тұрақты болып, жылына 50 сантиметрге жетеді, ал ең қатты зардап шеккен аудандардағы жиынтық шөгу 39 метрге жуық.
- Мехиконың ауыз суының шамамен 70 пайызы қазір бассейнде үш шақырымға дейінгі тереңдікте бұрғыланған ұңғымалардан алынады.
- Sentinel-1 радары мен GRACE гравитациялық түсірілім деректерін пайдаланған жеке зерттеушілер тобы қала ішінде жылына 35 сантиметрден астам шөгуді және айналадағы төбелердің жылына екі сантиметрге жуық көтерілуін тіркеді.
- 1901 жылы Порфирио Диас ашқан Ұлы дренаждық канал 1607 жылы Тахо-де-Ночистонго траншеясынан басталған ғасырлар бойғы жұмыстардан кейін тұйық бассейнге тұрақты ағын берді.
Тескоко көлінің құрғатылуы
Испан отаршыл әкімшілігі Тескоко көлін мүлікті бұзып, жалға беруден түсетін кірісті азайтатын бухгалтерлік мәселе ретінде қарастырды. 1607 жылдан бастап жергілікті халықтың мәжбүрлі еңбегімен бассейн қабырғасы арқылы ұзындығы шамамен 20 шақырым, тереңдігі 60 метр Тахо-де-Ночистонго траншеясы қазылды. Құрғату жұмыстары 1901 жылы Порфирио Диас ашқан Ұлы дренаждық каналдың іске қосылуымен аяқталды, ол тұйық бассейнге тұрақты ағын берді. Көл жойылып, бұлақтар тартылған соң, Мехико жер асты суларына көшті, қазір ауыз судың шамамен 70 пайызы бассейнде үш шақырымға дейінгі тереңдікте бұрғыланған ұңғымалардан келеді.
Спутниктік өлшемдер
Эстель Шоссар және оның әріптестері 115 жылдық жерүсті геодезиялық деректерді 24 жылдық спутниктік радарлық бақылаулармен және 14 жылдық GPS өлшемдерімен біріктірді. Journal of Geophysical Research: Solid Earth журналында жарияланған мақалада олар шөгу жылдамдығы 1950 жылдан бері тұтастай тұрақты болып, жылына 50 сантиметрге жететінін, ал ең қатты зардап шеккен аудандардағы жиынтық шөгу 39 метрге жуық екенін хабарлайды. Sentinel-1 радары мен GRACE гравитациялық түсірілім деректерін пайдаланған жеке зерттеушілер тобы қала ішінде жылына 35 сантиметрден астам шөгуді және айналадағы төбелердің жылына екі сантиметрге жуық көтерілуін тіркеді. Айналадағы төбелердің көтерілуі — бұл жер асты суларының бүкіл салмағы бассейннен кеткен сайын жер қыртысының жоғары қарай иілуі.
Саздардың тығыздалуы
Мехико астында су өткізбейтін қабат — орасан зор көл саздарының қалың қабаты жатыр, ол судың үлкен мөлшерін ұстап тұрады, бірақ оны өте баяу береді. Төменгі сулы горизонттағы қысымның төмендеуі бұл саздың баяу құрғап, содан кейін сығылуына әкеледі. Сығылған саз өз көлемін қалпына келтірмейді, сондықтан сорғыларды өшіру бұрыннан болған шөгуді кері қайтармайды.
1 дереккөз
Мехико қаласы Тескоко көлінің құрғатылған саздары тығыздалуынан жылына 50 см-ге дейін шөгуде
