Иран жанармай бағасын көтеруге дайындалып жатыр, ХВҚ 2026 жылы ЖІӨ 5,4%-ға құлдырайды деп болжайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Иран үкіметі 93 миллион азаматқа арналған субсидиялар ауыр жүкке айналғандықтан, халықты жанармай бағасының кезекті көтерілуіне дайындап жатыр. Президент Масуд Пезешкиан билік халықты қиындықтан қорғау үшін қолдан келгеннің бәрін жасап жатқанын, ал жау оларға қарсы әрекет етіп жатқанын мәлімдеді. ХВҚ 2026 жылы Иранның ЖІӨ 5,4 пайызға қысқарады деп болжайды.
Негізгі фактілер
- ХВҚ 2026 жылы Иранның ЖІӨ 5,4 пайызға қысқарады деп болжайды.
- Иран риалы жексенбі күні түстен кейін Тегеранның ашық нарығында АҚШ долларына шаққанда 2 миллион риалға жетіп, жаңа тарихи минимумға түсті.
- Президент Масуд Пезешкиан өз әкімшілігі мұнай өңдеу зауытында өндірілген бензиннің литріне 1,3 миллион риал (АҚШ-тың 65 центі) төлейтінін мәлімдеді.
- Халық үшін ең төменгі баға санаты литріне 15 000 риалды (1 центтен аз) құрайды.
- Билік ағымдағы күнтізбелік жылдың басында жанармайдың екінші санатына квотаны 100-ден 70 литрге дейін қысқартты, ал шілдедегі соғыс қимылдары қайта басталғаннан кейін 50 литрге дейін төмендетті.
Жанармай субсидияларының жүгі
Иран үкіметі әлсіреген экономиканы қолдау мақсатында халықты жанармай бағасының кезекті көтерілуіне дайындап жатыр. АҚШ-тың Иранның теңіз порттарын блокадалауы және соғыстың жалғасып жатқан экономикалық әсері аясында 93 миллион халыққа қатты субсидияланған жанармай беру үкіметке көтеру қиындаған жүкке айналып отыр. Президент Масуд Пезешкиан өз әкімшілігі мұнай өңдеу зауытында өндірілген бензиннің литріне 1,3 миллион риал (ағымдағы бағам бойынша АҚШ-тың 65 центі) төлейтінін мәлімдеді. Халық үшін ең төменгі баға санаты литріне (0,26 галлон) 15 000 риалды (1 центтен аз) құрайды. Жеке көліктерге арналған қалған екі баға санаты — литріне 30 000 риал (1,5 цент) және 50 000 риал (2,5 цент) — мемлекеттік қаржыны сарқып жатыр.
Қоғамдық толқулар қаупі
Мұнайға бай бұл елде бензин бағасының көтерілуі бұрын да тәртіпсіздіктерге, соның ішінде 2019 жылғы жалпыұлттық демонстрацияларға себеп болған. Осындай шаралар 2026 жылдың қаңтарындағы наразылықтардан бірнеше апта бұрын да орын алған. Билік абайлап әрекет етіп отыр, түпкілікті шешім алдағы апталарда күтілуде. Президент Масуд Пезешкиан жексенбі күні таңертең: «Қазір қоғамда көптеген мәселе бар екенін түсінемін. Біз халықтың зардап шекпеуі үшін қолдан келгеннің бәрін жасап жатырмыз, бірақ жау біздің табысқа жетпеуіміз үшін қолдан келгеннің бәрін жасап жатыр», — деп мәлімдеді.
Экономикалық қысым
АҚШ президенті Дональд Трамп Иранға қандай да бір елге қарсы бұрын-соңды жасалған «ең күйретуші экономикалық операцияны» жүргіземін деп қорқытқаннан кейін, иран риалы жексенбі күні түстен кейін Тегеранның ашық нарығында АҚШ долларына шаққанда 2 миллион риалға жетіп, жаңа тарихи минимумға түсті. Халықаралық валюта қоры Иранның жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 2026 жылы 5,4 пайызға қысқарады деп болжайды. Ағымдағы күнтізбелік жылдың басынан, наурыз айының соңынан бастап, билік екінші санатқа квотаны 100-ден 70 литрге дейін қысқартты. Шілдеде Ормуз бұғазы үшін Иран мен АҚШ арасындағы екі апталық шайқас қайта басталғаннан кейін, бұл норма қайтадан 50 литрге дейін төмендетілді.
2 дереккөз
Иран жанармай бағасын көтеруге дайындалып жатыр, ХВҚ 2026 жылы ЖІӨ 5,4%-ға құлдырайды деп болжайды
