Ақ үй Қазақстан, Өзбекстан, Грузия және Әзірбайжанды Қытайға баж салығын айналып өтуге көмектесті деп айыптады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Трамп әкімшілігінің баяндамасында 40-тан астам ел, оның ішінде Қазақстан, Өзбекстан, Грузия және Әзірбайжан Қытайға американдық баж салығын қайта тиеу схемалары арқылы айналып өтуге көмектесті деп айыпталады. «Ұлы қайта тиеу алаяқтығы» деп аталатын құжат осы төрт мемлекетті осал буындары бар шағын экономикалар ретінде III деңгейге жатқызады. Бағалау бойынша, баж салығын айналып өту АҚШ қазынасына жыл сайын 40–303 млрд доллар шығын келтіреді.
Негізгі фактілер
- Ақ үй баяндамасында Әзірбайжан, Грузия, Қазақстан және Өзбекстан Қытайдың баж салығын айналып өту желісінде III деңгейдегі мемлекеттер деп аталды.
- Баяндаманың бағалауы бойынша, Қытайдың жетекшілігімен баж салығын айналып өту АҚШ қазынасына жыл сайын 40–303 млрд доллар шығын келтіреді.
- Баяндамада Әзірбайжан мен Грузия теміржол және құрлық транзитін, консолидацияны және құрлық-теңіз байланыстарын қамтамасыз етеді делінген.
- Төрт мемлекет Қытайдың «Белдеу және жол» бастамасына қатысады, бұл баяндама бойынша коммерциялық тәуелділікті күшейтеді.
- Баяндамада Қазақстан мен Өзбекстанның қайта тиеу желісіндегі рөлі туралы нақты мәліметтер келтірілмейді.
Ақ үй баяндамасы
Трамп әкімшілігінің «Ұлы қайта тиеу алаяқтығы» деп аталатын баяндамасында 40-тан астам ел Қытайға баж салығын айналып өту схемаларында көмектесті деп айыпталады. Баяндама елдерді үш деңгейге бөледі, бұл ретте Әзірбайжан, Грузия, Қазақстан және Өзбекстан III деңгейдегі мемлекеттерге жатқызылған. III деңгей қайта тиеудің абсолютті көлемі аз, бірақ арзан жұмыс күші, еркін аймақтар, порттарға немесе шекараларға қолжетімділік, қойма үй-жайлары, тауашалық құрастыру қуаттары немесе шектеулі кедендік бақылау сияқты ерекше осал буындары бар шағын экономикалар ретінде анықталады. Баяндамада Әзірбайжан мен Грузия теміржол және құрлық транзитін, консолидацияны және құрлық-теңіз байланыстарын қамтамасыз етеді делінген. Қазақстан мен Өзбекстанның Қытайдың көлеңкелі қайта тиеу желісі деп аталатын желідегі рөлі туралы нақты мәліметтер келтірілмейді.
Экономикалық және дипломатиялық салдарлар
Қытайдың жетекшілігімен баж салығын айналып өту АҚШ қазынасына келтіретін шығын көлемінің бағалауы әдістеме мен анықтамаға байланысты жыл сайын шамамен 40-тан 303 млрд долларға дейін ауытқиды. Баяндамада залал тарифтік кірістерді жоғалтудан әлдеқайда асып түседі деп бекітіледі және тарифтік түсімдер заңсыз қайта тиеуден болатын ең айқын шығын екені атап өтіледі. Баку, Тбилиси, Астана және Ташкенттің аталуы Трамп 2025 жылдың басында билікке қайта келгеннен кейін АҚШ-тың Грузиядан басқа барлық елдермен байланыстары айтарлықтай жақсарған кезеңде дипломатиялық қатынастарды қиындатуы мүмкін. АҚШ-тың баж салығын бақылауды күшейту жөніндегі кез келген әрекеті шетел астаналарында наразылық тудырып, американдық бастамалардың басқа экономикалық және геосаяси салаларда ілгерілеуіне кедергі келтіруі мүмкін. Армения мен Әзірбайжан арасындағы АҚШ делдалдығымен жасалатын бейбіт келісім әлі аяқталған жоқ, ал АҚШ-тың Орталық Азиядағы басты басымдығы — аймақтың сыни маңызды минералдарына қолжетімділікті кеңейту.
Орта дәліз және «Белдеу және жол»
Төрт мемлекет те АҚШ пен Еуропалық одақ Орталық Азия мен Батыс арасындағы сауданы кеңейту механизмі ретінде ілгерілетіп отырған Орта дәліздің қалыптасып келе жатқан сауда желісінің тораптары болып табылады. Орта дәліз сыни маңызды минералдарды Батысқа экспорттаудың негізгі бағыты ретінде қарастырылады. Баяндамада төрт мемлекет Қытайдың жаһандық сауда және инфрақұрылымды дамыту жөніндегі басты бастамасы — «Белдеу және жолға» да қатысатыны атап өтіледі. Елдердің баж салығын айналып өтуге қатысуы осылайша «Белдеу және жол» бастамасы аясында қалыптасқан коммерциялық тәуелділікті күшейтуі мүмкін екені қосылады.
1 дереккөз
Ақ үй Қазақстан, Өзбекстан, Грузия және Әзірбайжанды Қытайға баж салығын айналып өтуге көмектесті деп айыптады
