АҚШ, Қатар, Мысыр және Түркия Ливияны Каддафи құлағаннан 15 жыл өткен соң біріктіруге ұмтылуда
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
АҚШ, Қатар, Мысыр және Түркия Мұаммар Каддафиге қарсы көтеріліс басталғаннан 15 жыл өткен соң Ливиядағы бөлінуді тоқтатуға ұмтылуда. БҰҰ мойындаған Триполидегі үкімет пен Тобруктағы шығыс әкімшілігі әлі де бөлінген күйде. Бұл күш-жігер 2020 жылы басталған БҰҰ делдалдығының аясында жүргізіліп отыр, ол биліктерді біріктіруді, сайлау өткізуді және ұлттық диалогты көздейді.
Негізгі фактілер
- Мұаммар Каддафи 2011 жылдың қазан айында ұсталып өлтірілді, ол билікке әскери төңкеріс арқылы келгеннен кейін 42 жыл өткен еді.
- Ливия БҰҰ мойындаған Триполидегі ұлттық бірлік үкіметі (премьер-министрі Абдул Хамид Дбейба) мен Халифа Хафтар қолдайтын Тобруктағы шығыс әкімшілігі арасында бөлінген.
- БҰҰ 2020 жылы Ливияны қолдау миссиясы (МООНПЛ) аясында ресми делдалдықты бастады.
- БҰҰ жол картасы үш құрамдас стратегияны көздейді: бәсекелес екі әкімшілікті біріктіру, президенттік және парламенттік сайлау өткізу және ұлттық диалог.
- Халифа Хафтар АҚШ-та жиырма жыл қуғында болды және американ азаматтығына ие; оның Ливия ұлттық армиясы Бенгазиді қоса алғанда, Ресейдің қолдауымен Ливияның ресурстарға бай шығысын бақылайды деп хабарланады.
2011 жылғы көтеріліс
Ливия көтерілісі «араб көктемі» кезінде басталды; порт қаласы Бенгазиде мыңдаған адам Мұаммар Каддафидің қырық жылдан астам абсолютті билігіне қарсы наразылыққа шықты. Демонстрацияларға қарсы зорлық-зомбылық наразыларды қарулы көтеріліске итермеледі, тараптар арасында азаматтық соғыс басталды. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарары НАТО мүшелері — АҚШ, Ұлыбритания және Франция басшылығымен ұшуға тыйым салынған аймақты қамтамасыз ету және бейбіт тұрғындарды қорғау үшін халықаралық әскери интервенцияға рұқсат берді. Бомбалау Каддафи күштерін Бенгазиден ығыстырып, көтерілісшілерге аумақты басып алуға көмектесті. Каддафи 2011 жылдың қазан айында ұсталып, өлтірілді; ол патша Идристі тақтан құлатқан әскери төңкеріс арқылы билікке келгеннен кейін 42 жыл өткен еді.
Ливияның бөлінуі
Каддафи өлтірілгеннен кейін билік вакуумы пайда болды, одақтас жасақтары бар көптеген топтар бақылау үшін күрес бастады. Қазір Ливия БҰҰ мойындаған Триполидегі ұлттық бірлік үкіметі (премьер-министр Абдул Хамид Дбейба) мен Халифа Хафтар және оның өзін-өзі жариялаған Ливия ұлттық армиясы қолдайтын Тобруктағы шығыс әкімшілігі арасында бөлінген. Ұлттық бірлік үкіметін БҰҰ және басқа елдер мойындады, ол ресми түрде астана мен Ливияның батысын бақылайды. Хафтар АҚШ-та жиырма жыл қуғында болды және сонда азаматтық алды; оның күштері Ресейдің қолдауымен шығыстағы ресурстарға бай кең аумақтарды, соның ішінде стратегиялық порт қаласы Бенгазиді бақылайды деп хабарланады.
БҰҰ делдалдығы
БҰҰ 2020 жылы Ливияны қолдау миссиясы (МООНПЛ) аясында ресми делдалдық күш-жігерін бастады. Жол картасы бәсекелес екі әкімшілікті біріктіруді, президенттік және парламенттік сайлау өткізуді және ұлттық диалог кездесулерін өткізуді қамтитын үш құрамдас стратегияны көздейді. АҚШ, Қатар, Мысыр және Түркияны қоса алғанда бірнеше сыртқы ойыншылар он жылдан астам ұрыстан кейін «біртұтас Ливияға» қайта оралуға ұмтылуда. АҚШ Ливиядағы мұнай кен орындарында коммерциялық мүдделерге ие.
2 дереккөз
АҚШ, Қатар, Мысыр және Түркия Ливияны Каддафи құлағаннан 15 жыл өткен соң біріктіруге ұмтылуда
