Қазақстанның мұнай экспортын әртараптандыруы КТК мен іркілістерге тәуелділікпен шектелген
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстанның мұнай экспортын әртараптандыру әрекеттері әлі де шектеулі: КТК мен ресейлік порттардағы іркілістер 26 шілдеде өндіруді шамамен тәулігіне 1 млн баррельге дейін төмендетті, бұл маусымдағы 2,16 млн баррельден әлдеқайда төмен. 2025 жылы ел 78,7 млн тонна мұнай экспорттап, оның 64,8 млн тоннасы Каспий құбыр консорциумы арқылы өтті. Қазақстан дрон шабуылдары мен жөнелту тоқтатылымдарына қарамастан, Балтық және Қара теңіздердегі ресейлік экспорттық инфрақұрылымға байланып қалды.
Негізгі фактілер
- «Достық» құбыры арқылы Германияға жеткізу мамырдан бері тоқтатылған.
- Тамыз айының соңына Усть-Лугаға белгіленген кемінде екі KEBCO партиясы Новороссийск арқылы жөнелтіледі, ал қыркүйекке KEBCO-ның Балтық портындағы жөнелтулері жоспарланбаған.
- Новороссийскідегі Шесхарис терминалы 14 тамызда дрон шабуылынан кейін мұнай жөнелтуін тоқтатып, 16 тамызда жұмысын қайта бастады.
- КТК арқылы айдау көлемі 2025 жылы 2024 жылмен салыстырғанда 18%-ға өсті, бұл негізінен Теңіздегі өндірудің артуына байланысты.
- 22 шілдеде мұнай мен газ конденсатын өндіру шілдедегі орташа 2,07 млн баррельден шамамен 21%-ға төмендеп, тәулігіне 1,63 млн баррельге дейін құлдырады, ал Теңіздегі өндіру шілдедегі орташа 925 000-нан шамамен 406 000 баррельге дейін төмендеді.
Әртараптандыру шектеулері
Қазақстан Ресейге соншалықты тәуелді болмау үшін жылдар бойы мұнай экспортының қосымша жолдарын іздеді. «Достық» құбыры арқылы Германияға жеткізу мамырдан бері тоқтатылған. Қазір Ресей өз шикізаты үшін Балтық теңізіндегі қуаттарды босату мақсатында қазақстандық мұнайды Усть-Лугадан Новороссийскіге қайта бағыттап жатыр. Тамыздың бірінші жартысында Ресейдің батыс порттарынан экспорт жоспардан 15%-ға төмен жүрді, ал Новороссийскіде Urals және қазақстандық KEBCO жөнелтулері тәулігіне шамамен 400 000 баррельге дейін төмендеді. Коммерциялық тұрғыдан шешім түсінікті, бірақ Усть-Луга мен Новороссийск Қазақстанға ресейлік порттар болып қала отырып, екі түрлі теңізге шығу мүмкіндігін береді.
KEBCO жөнелтулерін ауыстыру
Тамыз айының соңына Усть-Лугаға белгіленген қазақстандық KEBCO мұнайының кемінде екі партиясы Қара теңіз арқылы жөнелтіледі. Қыркүйекке KEBCO-ның Балтық порты Усть-Лугада жөнелтулері жоспарланбаған. Бұл ауыстыру Усть-Лугадағы тәулігіне шамамен 100 000 баррель экспорттық қуатты ресейлік мұнай үшін босатады. Қазақстандық өндірушілер мұндай схеманы қолдайды, өйткені Новороссийск арқылы жөнелту қазір тиімдірек. Новороссийскінің өзі бірнеше күн бұрын ғана 14 тамызда Шесхарис терминалына дрон шабуылынан кейін мұнай жөнелтуін тоқтатқан болатын.
КТК-ға тәуелділік және өндіру
Қазақстанның ең үлкен осалдығы — Каспий құбыр консорциумы, оның Новороссийск маңындағы теңіз терминалы Шесхаристен бөлек орналасқан. 2025 жылы ел 78,7 млн тонна мұнай экспорттады, оның 64,8 млн тоннасы КТК арқылы өтті, ал айдау көлемі 2024 жылмен салыстырғанда 18%-ға өсті. КТК терминалы маңындағы дрон шабуылдары жөнелтулерді шектеуге мәжбүр еткеннен кейін, Қазақстанда мұнай мен газ конденсатын өндіру 22 шілдеде шілдедегі орташа тәулігіне 2,07 млн баррельден шамамен 21%-ға төмендеп, 1,63 млн баррельге дейін құлдырады. 26 шілдеде Қазақстан тәулігіне шамамен 1 млн баррель мұнай мен газ конденсатын өндірді, ал маусымдағы орташа көрсеткіш тәулігіне 2,16 млн баррель болған. Теңіз, Қашаған және Қарашығанақ өндіруді мәжбүрлі түрде қысқартты, ал КТК бір апталық тоқтатылымнан кейін 27 шілдеде жөнелтулерді қайта бастады.
1 дереккөз
Қазақстанның мұнай экспортын әртараптандыруы КТК мен іркілістерге тәуелділікпен шектелген
