14 тамыздағы Тоқтоғұл ГЭС апаты Қазақстан мен Орталық Азияда блэкаут тудырды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
14 тамыз сағат 14:37-де Қырғызстандағы Тоқтоғұл ГЭС-інде екі гидрогенератор істен шығып, Солтүстік – Шығыс – Оңтүстік транзитінің шамадан тыс жүктелуіне және Оңтүстік аймақтың Қазақстан БЭЖ-інен бөлінуіне әкелді. Алматыда сағат 15:11-де метро тоқтап, Шымкентте 38 760 жеке және 4 790 заңды тұлға электр қуатынсыз қалды. Жолаушылар пойыздарының қысқа мерзімді кідірістері жойылды, алайда Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстанда да үзілістер тіркелді.
Негізгі фактілер
- KEGOC хабарлауынша, 14 тамыз сағат 14:37-де Қырғызстандағы Тоқтоғұл ГЭС-інде екі гидрогенератор істен шығып, Солтүстік – Шығыс – Оңтүстік транзиті шамадан тыс жүктеліп, Оңтүстік аймақ Қазақстан БЭЖ-інен бөлінді.
- Алматы метросы сыртқы электрмен жабдықтаудың толық сөнуі салдарынан сағат 15:11-де тоқтады, жолаушылар эвакуацияланды, ал жарықтандыру мен желдету резервтік аккумуляторлардан жұмыс істеді.
- Шымкентте 38 760 жеке және 4 790 заңды тұлға электр қуатынсыз уақытша қалды.
- ҚТЖ жолаушылар пойыздарының қысқа мерзімді кідірістері туралы хабарлады, кейін қозғалыс қалпына келтірілді.
- Жетісу облысында кернеуі 500 киловольт болатын үш электр желісі апатты түрде сөнді, Талдықорған, Текелі және сегіз ауданда жарық өшті.
Жарық сөну хронологиясы
Электр энергиясындағы үзілістер туралы алғашқы хабарламалар 14 тамыз сағат 14:30 шамасында түсе бастады, Алматы мен Алматы облысының бірнеше ауданында жарық өшті. Кейінірек KEGOC 14:37-де Қырғызстандағы Тоқтоғұл ГЭС-інде екі гидрогенератордың істен шыққанын, бұл Солтүстік – Шығыс – Оңтүстік транзитінің шамадан тыс жүктелуіне және Оңтүстік аймақтың Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінен бөлінуіне әкелгенін хабарлады. Алматыда кейбір бағдаршамдар жұмысын тоқтатты, ұялы байланыста үзілістер болды, дүкендер мен мекемелер жабылды, жолдар кептеліске толды, ал сағат 15:11-де сыртқы электрмен жабдықтаудың толық сөнуі салдарынан метро тоқтады. Жолаушылар эвакуацияланды, жарықтандыру мен желдету резервтік аккумуляторлардан жұмысын жалғастырды, ал ҚТЖ жолаушылар пойыздарының қысқа мерзімді кідірістері туралы хабарлады, кейін қозғалыс қалпына келтірілді.
Өңірлік салдарлар
Электр энергиясындағы үзілістер Жамбыл, Түркістан, Қызылорда, Қарағанды облыстарын, Абай облысын, Ұлытау облысын және Шымкентті қамтыды. Шымкентте 38 760 жеке және 4 790 заңды тұлға электр қуатынсыз уақытша қалды. Жетісу облысында кернеуі 500 киловольт болатын үш электр беру желісі апатты түрде сөнді, Талдықорған, Текелі және сегіз ауданда жарық өшті, облыс орталығында интернет пен ұялы байланыста да үзілістер болды. Үзілістер Қырғызстанда, Өзбекстанда және Тәжікстанда тіркелді. ҚТЖ жолаушылар пойыздарының қысқа мерзімді кідірістері туралы хабарлады, кейін қозғалыс қалпына келтірілді.
Орталық Азия энергия жүйелерінің байланысы
KEGOC бұрынғы басшысы Асет Наурызбаев Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстанның энергия жүйелері жоғары вольтты желілермен байланысып, синхронды жұмыс істейтінін; бұл жүйе кеңес дәуірінде қалыптасқанын түсіндірді. Өңірлер мен елдер арасындағы ең қуатты электр ағындары кернеуі 500 киловольт желілер арқылы беріледі, ал әртүрлі мемлекеттердің генераторлары шамамен 50 герц жиілікті сақтай отырып, бір ырғақта жұмыс істеуі тиіс. Қалыпты жағдайда мұндай байланыс барлық қатысушыларға тиімді: бір елде шағын тапшылық болса, көршілес энергия жүйелері оны автоматты түрде өтеуге көмектеседі, және елдер сирек апат жағдайына әрқайсысы бөлек үлкен резерв ұстауға мәжбүр болмайды. Дәл осы байланыс ірі ақаудың таралу арнасына айналады: ірі станция немесе бірнеше энергоблок кенеттен сөнгенде тұтыну ешқайда жоғалмайды, жиілік төмендей бастайды, қуат ағындары өзгереді, ал энергия қолжетімді желілер арқылы тапшылық орнына ұмтылады.
3 дереккөз
14 тамыздағы Тоқтоғұл ГЭС апаты Қазақстан мен Орталық Азияда блэкаут тудырды
