Қазақстандағы 145 орынды Құрылтай сайлауы нақты саяси өзгерістерге кепілдік бермейді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
23 тамызда Қазақстанда 145 депутаттан тұратын жаңа бір палаталы Құрылтай сайланады, ол маусымдағы конституциялық референдумнан кейін екі палаталы парламенттің орнын басады. Amanat пен Adilet 12 маусымда біріккеннен кейін сайлауға жеті партия қатысады; жақында президент әкімшілігінің басшысы болған Айбек Дадебай басқаратын Adilet фаворит саналады. 13 маусым мен 17 тамыз аралығында жүргізілген сауалнамалар респонденттердің 70,3–75,6%-ы дауыс беруге ниетті екенін көрсетеді.
Негізгі фактілер
- 23 тамызда Қазақстанда бұрынғы екі палаталы парламенттің орнына 145 депутаттан тұратын жаңа бір палаталы Құрылтай сайланады.
- Amanat пен Adilet 12 маусымда біріккеннен кейін сайлауға жеті партия қатысады; Adilet-ті жақында президент әкімшілігінің басшысы болған Айбек Дадебай басқарады.
- 2023 жылғы Мәжіліс сайлауында Amanat 98 орынның 62-сін алды; басқа ешбір партия сегізден артық алған жоқ.
- Орталық сайлау комиссиясының 23 шілдедегі деректеріне сәйкес, 145 орынға 545 кандидат тіркелген.
- 13 маусым мен 17 тамыз аралығында жүргізілген жеті сауалнама дауыс беруге ниеттілік деңгейін 70,3–75,6% аралығында көрсетеді.
Жаңа Құрылтай
23 тамызда Қазақстанда бұрынғы екі палаталы парламенттің орнын басатын 145 депутаттан тұратын жаңа бір палаталы Құрылтай сайланады. Бұл орган маусымдағы конституциялық референдум қорытындысы бойынша құрылды және моңғол және түркі халықтарының дәстүрлі саяси және әскери кеңесінің құрметіне аталды. Барлық 145 орын партиялық тізімдер бойынша пропорционалды жүйемен сайланады, ал 2023 жылғы сайлауда аралас жүйе қолданылды: 69 орын тізімдер бойынша, 29 орын бір мандатты округтер бойынша. Орталық сайлау комиссиясының 23 шілдедегі деректеріне сәйкес, 145 орынға 545 кандидат тіркелген.
Партиялар мен саясат
Сайлауға билеуші Amanat (бұрынғы Nur-Otan) пен жаңа Adilet партиясы 12 маусымда біріккеннен кейін жеті саяси партия қатысады. Adilet-ті жақында президент әкімшілігінің басшысы болған Айбек Дадебай басқарады. Жаңа партия тіркелуге дейінгі жолды рекордтық мерзімде өтті, ал оппозициялық партиялар жылдар бойы тіркелуге ұмтылып, нәтижеге жете алмай келеді. 2023 жылғы Мәжіліс сайлауында Amanat 98 орынның 62-сін алды; Auyl-да сегіз, Respublica мен Aq Jol-да алтыдан, QHP-да бес, JSDP-да төрт орын болды. Adilet үстемдік етеді деп күтілуде; басты сынақ — сайлаудан кейін жаңа органның қалай жұмыс істейтіні, дауыс берудің өзі емес.
Дауыс беруге келу болжамдары
Президент жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты (ҚСЗИ) 13 маусым мен 17 тамыз аралығында жүргізілген жеті әлеуметтік зерттеу деректерін жинақтады. Мерзімдерінде, әдіснамасында және іріктеме көлемінде айырмашылықтарға қарамастан, жеті сауалнаманың барлығы дауыс беруге қатысуға дайындықтың ұқсас деңгейін көрсетеді. DATAMetrics респонденттердің 75,6%-ының қатысу ниетін тіркеді, Еуразиялық интеграция институты — 72,1% және 73,2%, КИОР — 75,1% және 70,3%. Қоғамдық саясат институты мен Демократия институты тиісінше 72,3% және 73,1% тіркеді; жарияланған келу деңгейінің қорытынды ауқымы — 70,3%-дан 75,6%-ға дейін. Институттың бағалауынша, шешімін таппаған сайлаушылар саны азайып, партиялық артықшылықтар көрінісі айқындала түсуде.
2 дереккөз
Қазақстандағы 145 орынды Құрылтай сайлауы нақты саяси өзгерістерге кепілдік бермейді
