Өзбекстан Таяу Шығыс тәуекелін 2029 жылға дейін 1–1,5 млрд долларға бағалайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Өзбекстан Экономика және қаржы министрлігі 2027–2029 жылдарға арналған фискалдық стратегиясында Таяу Шығыстағы шиеленістің әсерін Иранның транзиттік дәліздерінің бұзылуы арқылы 1–1,5 млрд долларға, яғни ЖІӨ-нің 0,7–1%-ына бағалайды. Стратегия қосымша тәуекелдер ретінде мұнай, азық-түлік және минералды тыңайтқыштардың әлемдік бағасының өсуі мен жаһандық экономиканың баяулауын да атайды.
Негізгі фактілер
- Өзбекстан Экономика және қаржы министрлігі Таяу Шығыстағы шиеленістің сыртқы сауда және логистика арналары арқылы әсерін 1–1,5 млрд долларға, яғни ЖІӨ-нің 0,7–1%-ына бағалайды.
- 2025 жылы Өзбекстанның импорттық тауарлары Иран арқылы транзитпен 3,9 млрд долларға өтті — бұл жалпы импорттың 9%-ы.
- Өзбекстан 2025 жылы Иран арқылы 1,4 млрд долларға тауар экспорттады — алтынды есепке алмағанда экспорттың шамамен 10%-ы.
- 2025 жылы Иран арқылы импортталған технологиялық жабдық шамамен 1 млрд долларды құрап, Өзбекстанның барлық импортталған технологиялық жабдығының 14,8%-ын құрады.
- Иран, Израиль, Катар, БАӘ, Бахрейн, Кувейт және Сауд Арабиясымен тікелей тауар айналымы 2025 жылы 2,1 млрд долларға жетті, бұл Өзбекстанның жалпы сыртқы сауда айналымының 2,6%-ы.
Иран арқылы транзит
2025 жылы Иран арқылы Өзбекстанға 3,9 млрд долларға импорттық тауарлар өтті — бұл ел импортының 9%-ы. Технологиялық жабдық шамамен 1 млрд долларды құрады, бұл барлық импортталған технологиялық жабдықтың 14,8%-ы. Ірі импорт санаттарының ішінде: 725 млн долларға азық-түлік, 339,4 млн долларға химиялық өнім, 319,1 млн долларға металдар мен олардан жасалған бұйымдар, 278,7 млн долларға көлік құралдары мен қосалқы бөлшектер, 259,7 млн долларға фармацевтика және 229,7 млн долларға электротехника бар. 2025 жылы Иран арқылы экспорт 1,4 млрд долларды құрады — алтынды есепке алмағанда экспорттың шамамен 10%-ы. Негізгі экспорт санаттарына 546,5 млн долларға тоқыма, 422,3 млн долларға металдар мен олардан жасалған бұйымдар, 143,6 млн долларға химиялық өнім және 100,2 млн долларға отын мен мұнай өнімдері кірді.
Үкіметтің тәуекелдерді бағалауы
Экономика және қаржы министрлігі Таяу Шығыстағы шиеленіс Өзбекстанға ең алдымен Иранның транзиттік дәліздерінің бұзылуы, тасымалдың қымбаттауы және жеткізу мерзімдерінің ұзаруы арқылы әсер ететінін атап өтеді. Сыртқы сауда және логистика арнасы бойынша әсер 1–1,5 млрд долларға, яғни ЖІӨ-нің 0,7–1%-ына бағаланады. Үкімет сондай-ақ тәуекелдер қатарында мұнай, азық-түлік және минералды тыңайтқыштардың әлемдік бағасының өсуі мен жаһандық экономиканың баяулауын атайды. Таяу Шығыстың жеті елімен тікелей тауар айналымы 2025 жылы 2,1 млрд долларды құрады, бұл жалпы сыртқы сауда айналымының 2,6%-ы, министрлік мұны салыстырмалы түрде аз деп атайды.
1 дереккөз
Өзбекстан Таяу Шығыс тәуекелін 2029 жылға дейін 1–1,5 млрд долларға бағалайды
