Қазақстан 2026 жылы 1 млн гектардан астам ауыл шаруашылығы жерін қайтарды, шенеуніктер жазаланған жоқ

Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрлігі 2026 жылы мемлекет меншігіне 1 млн гектардан астам ауыл шаруашылығы жері қайтарылғанын, оның ішінде 987 мың гектар жайылым бар екенін хабарлады. Ауыл шаруашылығы жерлерін заңсыз бергені үшін жергілікті атқарушы органдардың бірде-бір лауазымды тұлғасы жауапқа тартылған жоқ. Қайтарылған учаскелер сол аудандық әкімдіктердің қарамағына өтіп жатыр.
Негізгі фактілер
- Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрлігі 2026 жылы мемлекет меншігіне 1 млн гектардан астам ауыл шаруашылығы жері, оның ішінде 987 мың гектар жайылым, 62 мың гектар егістік және 48 мың гектар басқа ауыл шаруашылығы алқабы қайтарылғанын хабарлады.
- Шамамен 480 мың гектар жер ерікті түрде қайтарылды, 223 мың гектар сот шешімімен алынды, ал 25 мың гектар заңсыз жалдау шарттарының күшін жою арқылы қайтарылды.
- 2022 жылдан бері Қазақстан мемлекет меншігіне 15,4 млн гектар ауыл шаруашылығы жерін қайтарды, оның 95%-ы қайта бөлінді.
- 2026 жылғы ең ірі бір реттік қайтарулар — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы 121 мың гектар, Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы 36 мың гектар және Қостанай облысы Жангелдин ауданындағы 22 мың гектар учаске.
- Министрлік Orda.kz-ке 2026 жылы ауыл шаруашылығы жерлерін заңсыз бергені үшін жергілікті атқарушы органдардың бірде-бір лауазымды тұлғасы жауапқа тартылмағанын хабарлады.
Қайтарылған жерлердің құрылымы
Ауыл шаруашылығы министрлігі 2026 жылы мемлекет меншігіне 1 млн гектардан астам ауыл шаруашылығы жері қайтарылғанын, алайда министрлік көрсеткен санаттардың сомасы 1,097 млн гектардан асатынын хабарлады. Жайылымдар 987 мың гектарды, яғни қайтарылған алқаптардың 90%-дан астамын құрады, егістік — 62 мың гектар, басқа ауыл шаруашылығы алқаптары — 48 мың гектар. Шамамен 480 мың гектар ерікті түрде қайтарылды, 223 мың гектар сот шешімімен алынды, 25 мың гектар заңсыз жалдау шарттарының күшін жою арқылы қайтарылды. Ең ірі бір реттік қайтарулар Ақмола, Ақтөбе және Қостанай облыстарында тіркелді, оның ішінде Біржан сал ауданындағы 121 мың гектар учаске бар.
Шенеуніктердің жазаланбауы
Министрлік 2026 жылы ауыл шаруашылығы жерлерін заңсыз бергені үшін жергілікті атқарушы органдардың бірде-бір лауазымды тұлғасы жауапқа тартылмағанын хабарлады. Министрлік әкімдіктердің жерлерді заңсыз беруін алып қоюдың негізгі себептерінің бірі деп атады. Сот шешімінен кейін учаске мемлекет меншігіне өтеді, ал оны одан әрі басқаруды құзыреті шегінде тиісті жергілікті атқарушы орган жүзеге асырады. Министрлік соңғы жылы нақты қандай жерлер қайтарылғанын, олардың кімдерден алынғанын және бұдан әрі не болатынын нақтылаған жоқ.
Қайтарылған жерлерді басқару
Қайтарылған учаскелер бұрын оларды берген сол аудандық әкімдіктердің — жергілікті атқарушы органдардың қарамағына өтеді. 2022 жылдан бері мемлекет меншігіне 15,4 млн гектар ауыл шаруашылығы жері қайтарылды, осы алқаптардың 95%-ы қайта бөлінді. Министрлік 2026 жылы қайтарылған жерлердің қалай қайта бөлінетінін және оларға кім қол жеткізетінін хабарламады.