Қазақстан парламент сайлауына нақты оппозициялық партияларсыз жақындап келеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2022 жылғы Қаңтар оқиғаларынан кейін жарияланған партиялар туралы заңнаманы ырықтандыру оппозициялық партиялардың тіркелуіне әкелмеді: Қазақстан парламент сайлауына тізілімде тек билікке адал үш партиямен жақындап келеді. Осы жылдары партия құруға тырысқандардың жартысы қылмыстық қудалауға ұшырады, қалғандары саясаттан кетті.
Негізгі фактілер
- 2022 жылдан бері Қазақстанда билікке адал үш саяси партия ғана тіркелген.
- Осы жылдары партия құруға әрекеттенгендердің жартысы қылмыстық қудалауға ұшырады, қалғандары саясаттан кетті.
- Бұрынғы мемлекеттік қызметкер, «#НетУтильсбору» қозғалысының жетекшісі Санжар Бокаев 2022 жылы Namys цифрлық партиясын тіркетпек болды, бірақ Әділет министрлігі қажетті 1000 делегаттың орнына залда бар-жоғы 429 делегаттың қатысқанын мойындап, партияны тіркеуден өткізбеді.
- 2023 жылы Бокаев Алматыдан парламент сайлауына түсіп, ресми деректер бойынша екінші орын алды; кейін өзі жеңген учаскелердің деректерін келтіріп, нәтижеге дау айтты.
- 2025 жылдың соңында Бокаев жария белсенділігін төмендетті, ал 2026 жылы АҚШ-та екенін, бизнеспен айналысатынын және қоғамдық қызметін тоқтататынын хабарлады.
Namys тіркелуінің сәтсіздігі
Бұрынғы мемлекеттік қызметкер, «#НетУтильсбору» қозғалысын басқарған Санжар Бокаев 2022 жылы «құқық қорғау органдарын толық тазарту мен қайта форматтауды» және «сыбайлас жемқорлықпен ымырасыз күресуді» уәде еткен Namys цифрлық партиясын құру туралы жариялады. Әділет министрлігі бастапқыда партияның тізімін қабылдады, бірақ кейін құрылтай съезін өтті деп танымады: заңда белгіленген 1000 делегат нормасы болса да, ол тек залда болған 429 делегаттың қатысқанын есептеп, онлайн қатысушыларды қабылдамады. Бокаев министрліктің ұстанымымен келіспей, мың делегаттың қатысуын ұйымдастыру кемінде 100 млн теңгені қажет ететінін және адам факторына байланысты мүмкін емес екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, бұған билік пен олигархтар ғана қабілетті, ал өз ресурстарына сүйенетін тәуелсіз күштің шамасы жетпейді. Нәтижесінде партия тіркеуден өте алмады.
Қылмыстық қудалау және саясаттан кету
Тіркеуден бас тарту себептері тізімде қайтыс болғандардың болуынан кәмелетке толмағандарды мүшелікке жазғанға дейін әртүрлі болды. Сол жылдары партия құруға әрекеттенгендердің жартысы қылмыстық қудалауға ұшырады, ал қалған бөлігі жай ғана саясаттан кетті. Қаңтар оқиғаларынан кейінгі жылдары тек билікке адал үш саяси партия ғана тіркеуден өтті. Нәтижесінде Қазақстан парламент сайлауына нақты оппозициялық партияларсыз жақындап келеді.
Бокаевтың сайлаудағы таласы
Бокаев 2023 жылғы парламент сайлауында Алматыдан өз бетінше үміткер болып түсіп, ресми деректер бойынша екінші орын алды. Ол нәтижелерге дау айтып, өзі жеңген сайлау учаскелерінің деректерін қоса отырып, бұрмалаушылықтар туралы мәлімдеді. Кейін ол Алматыдағы проблемалар туралы айтып, қоғамдық қызметпен айналысты, ал өткен жылы қайта жаңғырту кезіндегі бұзушылықтар туралы бейнероликтері бірнеше рет вирусқа айналып, қала билігін әрекет етуге мәжбүрледі. Өткен жылдың соңында ол белсенділігін төмендетті, ал биыл АҚШ-та екенін, бизнеспен айналысатынын және қоғамдық қызметін тоқтататынын хабарлады.
1 дереккөз
Қазақстан парламент сайлауына нақты оппозициялық партияларсыз жақындап келеді
