Finprom: Қазақстанның 19 моноқаласының 8-інде жалақы өсімі республикалық орташадан асып түсті
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Finprom хабарлауынша, 2026 жылғы қаңтар–наурызда Қазақстанның 19 моноқаласының 8-інде номиналды жалақы республикалық орташа деңгейден (109,1%) жылдамырақ өсті. Инфляция салдарынан 12 моноқалада нақты жалақы төмендеді, әсіресе Курчатовта нақты жалақы индексі 87,8%-ке дейін құлдырады. 15 жылда моноқалалар саны 27-ден 19-ға дейін қысқарды, ал Хромтау халық санының ең жоғары өсімін көрсетті — 22,8%.
Жалақы өсіміндегі алшақтық
2026 жылғы бірінші тоқсанда 19 моноқаланың 8-інде номиналды жалақы Қазақстан бойынша орташа 109,1% индексінен жылдамырақ өсті. Жаңаөзенде орташа айлық жалақы 1 миллион теңгеден сәл асты — бұл республикалық деңгейден 2,3 есе жоғары; мұнай саласында ол 1,8 миллион теңгеге, өңдеу өнеркәсібінде 1,1 миллионға, құрылыста 1,4 миллион теңгеге жетті. Атырау облысындағы Құлсарыда орташа жалақы да 1 миллион теңгеден асты, ал тау-кен секторында айына 3,6 миллион теңгеге жетті. Finprom деректері бойынша, моноқалалардағы жалақы динамикасы жергілікті экономика құрылымы мен қала құраушы кәсіпорындардың жұмысына байланысты.
Демографиялық өзгерістер
15 жылға жуық уақыт ішінде моноқалаларды дамыту бағдарламасы олардың тізімін 27-ден 19 елді мекенге дейін қысқартты. «Диапазон» басылымы 2026 жылы наурызда экономиканы әртараптандырудан кейін Екібастұздың тізімнен шығарылғанын хабарлайды; 24.kz Сарань мен Екібастұздың мәртебе шеңберінен «асып өскенін», ал Серебрянск пен Арқалықтың тоқырап, шағын қалалар санатына ауысқанын атап өтті. Қазір моноқалалардағы халық саны 9,8 мыңнан 175,7 мың адамға дейін жетеді. Хромтау халық өсімі бойынша көшбасшы болды — 2012 жылдан 2026 жылғы 1 сәуірге дейін +22,8%, ал Жаңаөзен 22,7%, Лисаковск 15,6%, Риддер 11,7% жоғалтты.
Инфляциялық қысым
Инфляцияға байланысты 12 моноқалада нақты жалақы номиналды жалақыдан айтарлықтай артта қалды. Курчатовта нақты жалақы индексі 87,8% құрады, яғни сатып алу қабілеті 12,2%-ға төмендеді; Құлсарыда — 90,6%, Риддерде — 92,8%. Қазақстанның 2025–2030 жылдарға арналған өңірлік даму тұжырымдамасы Курчатов, Қаражал және Жітіқараны ШОБ-тың әлсіз дамуы, еңбек нарығындағы проблемалар, демографиялық құлдырау және инженерлік инфрақұрылымның жеткіліксіздігі салдарынан тоқыраудағы қалаларға жатқызады. 24.kz 2012 жылдан бері халық санының қысқарғанын хабарлайды: Курчатов — 13,2%-ға, Қаражал — 11,4%-ға, Жітіқара — 0,9%-ға.
Бұдан әрі
Билік 2025–2030 жылдарға арналған өңірлік даму тұжырымдамасы аясында тоқыраудағы моноқалаларды қолдау шараларын жаңартады деп күтілуде; Курчатов, Қаражал және Жітіқараға ерекше назар аударылады. Дегенмен, Жаңаөзен мен Құлсары сияқты мұнайға тәуелді қалалардағы номиналды жалақы өсімі нақты табыстың тұрақты өсуіне және экономиканың әртараптандырылуына алып келе ме, әлі белгісіз.
4 дереккөз
Finprom: Қазақстанның 19 моноқаласының 8-інде жалақы өсімі республикалық орташадан асып түсті
